Сот жүйесіне деген қоғамдық сенім – құқықтық мемлекеттің маңызды көрсеткіштерінің бірі. Ал сот төрелігінің ашықтығы мен жариялылығы осы сенімді қалыптастыратын негізгі тетіктердің қатарында. Себебі әділ сот төрелігі тек заң талаптарын сақтаумен ғана емес, сот қызметінің қоғамға түсінікті әрі қолжетімді болуымен де тығыз байланысты.
Ашық сот төрелігі азаматтардың өз құқықтары мен заңды мүдделерінің қорғалатынына деген сенімін арттырады. Сот процестерінің заң талаптарына сәйкес жүргізілуі, сот актілерінің негізділігі мен түсініктілігі, азаматтардың сот ақпаратына қол жеткізу мүмкіндігі – сот жүйесінің ашықтығын қамтамасыз ететін маңызды факторлар.
Бүгінде сот жүйесінде ақпараттық технологиялардың дамуы сот төрелігінің ашықтығын жаңа деңгейге көтерді. Электрондық сервистердің енгізілуі азаматтарға сотқа жүгіну, істің қаралу барысын бақылау және қажетті ақпаратты қашықтан алу мүмкіндігін кеңейтті. Бұл өз кезегінде сот қызметінің қолжетімділігін арттырып, азаматтар мен сот арасындағы байланысты жеңілдетуге мүмкіндік берді.
Соттардың бұқаралық ақпарат құралдарымен және қоғаммен өзара байланысы да ашықтық қағидатын жүзеге асыруда ерекше маңызға ие. Қоғам үшін маңызды сот процестері туралы ақпараттың уақтылы берілуі, сот жүйесіндегі өзгерістер мен жаңашылдықтардың түсіндіріліп отыруы азаматтардың құқықтық сауатын арттыруға ықпал етеді.
Сонымен қатар сот төрелігінің ашықтығы тараптардың құқықтары мен заңмен қорғалатын мүдделерін сақтаумен қатар жүруі тиіс. Сот процесіне қатысушылардың жеке өміріне қатысты мәліметтерді қорғау, заңда белгіленген шектеулерді сақтау – ашықтық пен заңдылықтың арасындағы тепе-теңдікті қамтамасыз етудің маңызды шарты.
Қоғамның сот жүйесіне деген сенімі бір күнде қалыптаспайды. Ол әрбір сот процесінің заң талаптарына сай өтуі, әрбір сот актісінің әділ әрі негізді болуы және сот қызметінің барынша ашық жүргізілуі арқылы қалыптасады.
Сот төрелігінің ашықтығы – тек сот органдарының міндеті ғана емес, құқықтық мәдениетті қалыптастыруға бағытталған ортақ жауапкершілік. Ашықтық бар жерде түсіністік, ал түсіністік бар жерде сенім қалыптасады.
Сондықтан сот төрелігінің ашықтығын қамтамасыз ету – әділ сот жүйесін қалыптастырудың және азаматтардың заңға деген құрметін арттырудың маңызды кепілі. Қоғам сенімі нығайған сайын мемлекеттің құқықтық негізі де беки түседі.
ҚР Сот әкімшілігінің
Маңғыстау облысы бойынша департаментінің
баспасөз бөлімінің бас маманы Райхан Мунасаева
