Мемлекет дамуының маңызды көрсеткіштерінің бірі – билік пен қоғам арасындағы тиімді диалогтың қалыптасуы. Қазіргі таңда Қазақстанда мұндай ашық пікір алмасудың, қоғамдық ұсыныстарды мемлекеттік шешімдерге айналдырудың маңызды алаңы ретінде Ұлттық құрылтайдың орны ерекше. Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың бастамасымен құрылған бұл институт қоғамдағы өзекті мәселелерді талқылап қана қоймай, ел дамуының ұзақ мерзімді бағыттарын айқындауға мүмкіндік беріп келеді.
Тарихқа көз жүгіртсек, қазақ халқы үшін құрылтай ұғымы жат емес. Ежелден ел тағдырына қатысты маңызды мәселелер халық өкілдері қатысқан кеңестерде талқыланып, ортақ шешім қабылданған. Бүгінгі Ұлттық құрылтай да осы тарихи сабақтастықтың заманауи жалғасы болып табылады. Оның басты ерекшелігі – түрлі әлеуметтік топтардың, қоғамдық ұйымдардың, сарапшылардың, зиялы қауым мен жастардың пікірін бір арнаға тоғыстыруында.
Ұлттық құрылтайдың негізгі мақсаты – қоғамның үнін есту және халықтың сұранысына сәйкес мемлекеттік саясатты жетілдіру. Соңғы жылдары өткен құрылтай отырыстарында білім беру, мәдениет, тіл саясаты, жастар тәрбиесі, құқықтық мәдениет, отбасы құндылықтары, әлеуметтік әділеттілік және аймақтарды дамыту мәселелері кеңінен қарастырылды. Бұл бағыттардың барлығы еліміздің тұрақты дамуына тікелей әсер ететін маңызды салалар болып саналады.
Құрылтайдың тиімділігі оның нақты нәтижелерінен көрінеді. Қоғамдық талқылаулар барысында көтерілген көптеген ұсыныстар заңнамалық өзгерістерге негіз болды. Мысалы, тарихи әділдікті қалпына келтіру, ұлттық құндылықтарды насихаттау, балалардың қауіпсіздігін күшейту, құмар ойындарға қатысты шектеулер енгізу, вандализмге қарсы күресті күшейту секілді бастамалар қоғам қолдауына ие болып, мемлекеттік деңгейде жүзеге асырылуда.
Судья ретінде мен Ұлттық құрылтайдың құқықтық мемлекет қалыптастырудағы рөлін ерекше атап өткім келеді. Құқықтық мемлекет тек заңдардың болуымен ғана емес, олардың қоғам сұранысына сай қабылдануымен және азаматтардың құқықтық мәдениетінің жоғары болуымен ерекшеленеді. Құрылтай осы бағытта маңызды қызмет атқарып отыр. Себебі онда көтерілген мәселелер халықтың нақты қажеттіліктерінен туындайды. Ал қоғамның сұранысын ескере отырып қабылданған заңдар мен шешімдер азаматтардың мемлекетке деген сенімін арттырады.
Бүгінде елімізде «Заң мен тәртіп» қағидаты мемлекеттік саясаттың басты ұстанымдарының біріне айналды. Бұл бағытта құқық бұзушылықтың алдын алу, сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес, азаматтардың құқықтық сауатын арттыру мәселелері тұрақты түрде назарда ұсталып келеді. Ұлттық құрылтай осы құндылықтарды қоғамда орнықтыруға ықпал ететін маңызды қоғамдық институт ретінде танылып отыр.
Құрылтайдың тағы бір маңызды қыры – ұлттық бірлікті нығайтуға қосатын үлесі. Қазақстан – көпұлтты мемлекет. Сондықтан қоғамдық келісім мен өзара түсіністік еліміздің тұрақтылығының негізгі кепілі болып табылады. Құрылтай алаңында әртүрлі көзқарастағы азаматтардың ортақ мүдде төңірегінде пікір алмасуы қоғамдағы ауызбіршілікті күшейтеді. Бұл өз кезегінде елдің саяси тұрақтылығын сақтауға және әлеуметтік мәселелерді тиімді шешуге мүмкіндік береді.
Сонымен қатар, құрылтай жастар саясатына да ерекше көңіл бөліп келеді. Жастардың білім алуы, еңбек нарығында өз орнын табуы, патриоттық тәрбиесі мен ұлттық құндылықтарды бойына сіңіру мәселелері тұрақты түрде көтерілуде. Себебі елдің ертеңі – жастар. Олардың сапалы білім алып, заңға құрметпен қарауы және қоғам өміріне белсенді араласуы мемлекеттің болашақтағы табысының кепілі болып саналады.
Қазіргі жаһандану дәуірінде ұлттық болмысты сақтау мәселесі де аса өзекті. Ұлттық құрылтай осы бағыттағы бастамалардың негізгі қозғаушы күшіне айналып отыр. Ана тілін дамыту, тарихи мұраны дәріптеу, ұлттық мәдениетті қолдау, отбасы институтын нығайту мәселелерінің күн тәртібінен түспеуі – соның айқын дәлелі.
Қорыта айтқанда, Ұлттық құрылтай – қоғам мен мемлекет арасындағы өзара сенімді нығайтатын, халықтың ұсынысын нақты іске айналдыратын және елдің болашақ дамуына бағыт-бағдар беретін маңызды қоғамдық институт. Оның жұмысы азаматтардың мемлекет басқару ісіне қатысу мүмкіндігін кеңейтіп, демократиялық құндылықтарды дамытуға қызмет етеді. Сондықтан Ұлттық құрылтайдың қызметі Қазақстанның тұрақты дамуы мен құқықтық мемлекет құру жолындағы маңызды қадамдардың бірі болып қала береді.
К.М. Мекемтас, Астана қаласының қылмыстық істер жөніндегі ауданаралық сотының төрағасы
