Түркістан облысы соңғы жылдары тек аграрлық немесе демографиялық әлеуетімен ғана емес, халықаралық ұйымдармен ынтымақтастықты күшейту арқылы да назар аударып келеді. Соның бір көрінісі – облыс әкімінің орынбасары Ертай Алтаев мен Біріккен Ұлттар Ұйымының даму құқығы мәселелері жөніндегі арнайы баяндамашысы Сурья Дева арасындағы кездесу.
Бұл кездесу формалды дипломатиялық шара ғана емес, өңірдің даму бағытын халықаралық стандарттармен үйлестіруге ұмтылысының белгісі ретінде бағалануы мүмкін. Әсіресе БҰҰ жариялаған Тұрақты даму мақсаттары аясында әлеуметтік әділеттілік, экономикалық өсім, гендерлік теңдік және экологиялық тұрақтылық мәселелерінің көтерілуі Түркістан облысының қазіргі даму моделінің басымдықтарын аңғартады.
Демографиялық өсім – мүмкіндік пе, әлде сын-қатер ме?
2026 жылғы 1 наурыздағы мәлімет бойынша облыс халқы 2,1 миллионнан асқан. Оның 74,6 пайызы ауылдық жерлерде тұрады. Бұл көрсеткіш Түркістанның еліміздегі ең ірі аграрлық әрі еңбек ресурстары мол аймақтардың бірі екенін дәлелдейді.
Бір жағынан, жоғары демографиялық өсім – өңірдің еңбек әлеуетін арттыратын маңызды фактор. Екінші жағынан, халық санының қарқынды көбеюі инфрақұрылым, жұмыс орындары, білім беру және әлеуметтік қызметтерге түсетін жүктемені арттырады.
Сондықтан қазіргі таңда Түркістан үшін басты мәселе – тек экономикалық өсімге қол жеткізу емес, сол өсімнің нәтижесін халықтың өмір сапасына бағыттау.
Экономикалық өсімнің сапасы маңызды
2026 жылдың алғашқы тоқсанында Түркістан облысының қысқа мерзімді экономикалық өсімі 119,4 пайызды құрап, республика бойынша екінші орынға шықты. Бұл – өңір экономикасының белсенді дамып жатқанын көрсететін маңызды индикатор.
Алайда сарапшылар экономикалық көрсеткіштерді бағалағанда тек пайыздық өсімге емес, оның құрылымына назар аудару қажет екенін айтады. Өсім қандай салалар есебінен қалыптасып отыр? Жаңа жұмыс орындары ашылып жатыр ма? Халық табысы қаншалықты артты? Міне, негізгі сұрақтар осылар.
Түркістан облысының ерекшелігі – экономикасында ауыл шаруашылығының үлесі жоғары. Сондықтан өңір үшін экономикалық өсімнің тұрақтылығы су ресурстары, инфрақұрылым және инвестициялық саясатпен тікелей байланысты.
Экология мәселесі – болашақтың басты тақырыбы
Кездесуде экологиялық тұрақтылық мәселесіне ерекше назар аударылуы кездейсоқ емес. Түркістан облысы климаттық тәуекелдерге сезімтал өңірлердің қатарына кіреді. Су тапшылығы, шөлейттену және ауыл шаруашылығына түсетін экологиялық жүктеме болашақта экономикалық өсімге әсер етуі мүмкін.
Сондықтан жасыл технологияларды енгізу мәселесі енді тек экологиялық бастама емес, экономикалық қауіпсіздік факторы ретінде қарастырылып отыр.
Соңғы жылдары өңірде су үнемдеу технологияларын енгізу, өндірістік инфрақұрылымды жаңғырту және табиғи ресурстарды тиімді пайдалану бағытында жұмыстар жүргізілуде. Бұл саясат халықаралық ұйымдардың тұрақты даму талаптарымен де үндеседі.
Гендерлік саясат: статистика мен шынайы ықпал
Кездесуде гендерлік теңдік мәселесінің көтерілуі де назар аударарлық. Түркістан облысы дәстүрлі құндылықтар басым өңір ретінде танылғанымен, әйелдердің қоғамдық және экономикалық белсенділігі артып келеді.
Облыстағы 5611 мемлекеттік қызметшінің 28,1 пайызы – әйелдер. Оның ішінде 233 әйел басшылық қызмет атқарады. Сонымен қатар өңірдегі 91 мыңнан астам кәсіпкер әйелдің болуы әйелдердің бизнестегі рөлінің күшейіп келе жатқанын көрсетеді.
Дегенмен сарапшылар гендерлік саясатты тек статистикалық көрсеткіштермен өлшеу жеткіліксіз екенін айтады. Негізгі мәселе – шешім қабылдау деңгейіндегі ықпал мен экономикалық мүмкіндіктердің теңдігі.
Әсіресе ауылдық аймақтарда әйелдердің кәсіпкерлікке қолжетімділігі, қаржылық сауаттылығы және еңбек нарығындағы мүмкіндіктері маңызды фактор болып қала береді.
Азаматтық қоғам және әлеуметтік тұрақтылық
Кездесуде азаматтық қоғам институттарын қолдау мен отбасы құндылықтарын нығайту мәселелерінің көтерілуі де өңірлік саясаттың әлеуметтік бағытын көрсетеді.
Қазіргі кезеңде әлеуметтік тұрақтылық тек экономикалық көрсеткіштермен қамтамасыз етілмейді. Қоғамдағы сенім деңгейі, азаматтардың шешім қабылдау процесіне қатысуы және әлеуметтік әділеттілік сезімі де маңызды рөл атқарады.
Осы тұрғыдан алғанда, халықаралық ұйымдармен тәжірибе алмасу Түркістан облысына жаңа басқару тәжірибелерін енгізуге мүмкіндік беруі мүмкін.
Халықаралық тәжірибе – өңірлік реформалардың катализаторы
БҰҰ арнайы баяндамашысымен өткен кездесу Түркістан облысының халықаралық серіктестікке ашық екенін көрсетті. Бұл – инвестиция тарту немесе дипломатиялық байланыс қана емес, өңірлік саясатты жаһандық стандарттарға бейімдеу әрекеті.
Қазіргі әлемде аймақтардың бәсекеге қабілеттілігі тек экономикалық әлеуетпен емес, басқару сапасымен, әлеуметтік саясатымен және тұрақты даму қағидаттарын қаншалықты тиімді жүзеге асыра алуымен өлшенеді.
Егер Түркістан облысы экономикалық өсімді әлеуметтік әділеттілікпен, экологиялық тұрақтылықпен және адами капиталды дамытумен ұштастыра алса, өңір еліміздегі жаңа даму моделінің үлгісіне айналуы әбден мүмкін.
