Менің тілім – менің қазынам. Бұл менің ата-бабаларымның диалектісі менің Отаным. Әрбір қазақ мен сияқты, онымен ерекше байланыста болатынына сенімдімін.
Көпшілігі тіліміздің құндылығын ұмытып кеткен. Адамдар көбінесе өз отанынан алыста жүргенде оны бағалай бастайды. Шет елде жүріп туған ана тілді есту қандай керемет. Мұндай жағдайда ана тілі адамды сауықтыра, шабыттандыра және көңіл-күйді көтере алады. Көпшілігі өз тілін сирек бағалайды, олар өз ана тіліне қарағанда, басқа тілдерді тез үйренеді.
Уақыт өте келе ұрпақтар ауысады, тіл де дамиды. Мен тіл адам үшін ең маңызды нәрселердің бірі деп санаймын. Сондықтан адам өз ана тілін сүюі және қастерлеуі керек. Онсыз халқтың іс-әрекеттері, ойлары және дамуы шектеулі болады.
Мен өз тілімді жақсы көремін. Ата-аналарымыз бен ата-әжелеріміз, балаларымыз, немерелеріміз бен шөберелеріміз де өз ана тілінде сөйлейді. Менің басымдығым – оны лайықты түрде сақтау, себебі менің тілім – сақталып, ұрпақтан-ұрпаққа беріліп отыратын мұра. Ол халықтың бүкіл тарихын бейнелейді, олардың көңіл-күйін, ойларын және оқиғаларын сіңіреді. Мен өз ана тіліммен ерекше байланыс сезінемін және оны ақылмен пайдалану керек деп санаймын.
Ана тілі тек әлеуметтік өзара әрекеттесу арқылы ғана емес, сонымен қатар қазақ әдебиеті, поэзия, мақал-мәтелдер мен мәтелдер арқылы да үйренеді. Біз ақпараттық технологиялар әлемінде өмір сүріп жатырмыз. Интернет пен компьютерлерге қызығушылық танытып келеміз. Өкінішке орай, оқуды ұнататындар аз. Біздің мектептерде заманауи технологиялар да қолданылады, бірақ ана тілдері еленбей жатқан сияқты. Заманауи технологиялар әрине қажет, бірақ тікелей байланыс тілдің толық сұлулығын, оның дыбысталуын және интонациясын жеткізе алады. Сондықтан болашақ ұрпақ үшін ана тілін сақтау өте маңызды. Ал ол үшін ана тілімен тікелей байланыс өте маңызды.
Кез келген ұлттың әдебиеті оның тілі, шығу тегі, тарихы және ауызша дәстүрлері сияқты мәдени құндылықтарын көрсетеді. Әдебиет өткенге терезе ашады. Оқырмандарға ата-бабаларының қалай өмір сүргенін және олар тұратын елдің бүгінгі күнге қалай айналғанын көруге мүмкіндік береді. Әдебиет сонымен қатар бізге алдыңғы буынның қателіктері туралы ой жүгіртуге және болашақта олардан аулақ болуға мүмкіндік береді. Оқу бізді өз әлемімізге апарады, онда біз адамның негізгі эмоциялары туралы өз идеяларымызды ұялмай және кедергісіз дамыта аламыз. Ана тілімізде кітап оқу сөздік қорымызды байытады, дұрыс сөйлеуді үйретеді, ақыл-ойымызды арттырады және қазіргі әлемде өте маңызды болып табылатын әңгімелесуді жалғастыруға мүмкіндік береді.
Қазақ тіліндегі туған халқымыз туралы әдеби шығармалар арқылы біз өткенге ораламыз, қызықты оқиғалардың куәсі боламыз және туған жерімізді кейіпкерлердің көзімен көреміз. Ал «Халық үшін өзге тілде сөйлеу қауіпті емес, өзге тілде ойлау қауіпті» сияқты айқын мақал-мәтелдер бізді өзекті мәселелер туралы ойлануға мәжбүр етеді.
Өкінішке орай, әдеби шығармалар қазіргі уақытта танымалдылығын жоғалтып барады. Менің ойымша, әдебиет адамның жеке басын қалыптастыруда және ана тілін меңгеруде маңызды рөл атқарады және оны төмендетуге болмайды.
Ана тілі – қасиетті тіл. Мен күн сайын ана тіліммен ұйықтап, оянамын. Осы тілде маған ана тілі ең жақсы, ең бастысы, ана тілі болып табылатын миллиардтаған адамдар мекендейтін кең әлеміміз қалай жұмыс істейтіні үйретілді.
Тіл халықтың «ішкі ерекшеліктерімен» – жарқын қиялмен, эмоционалдылықпен және алуан түрлі дүниетаныммен сусындаған. Олар тіл халықтың ұлттық темпераментін көрсетеді дейді. Біздің тіліміз халқымызға сіңіп кеткен әртүрлілікте, мәдени байлықта және қарама-қайшылықтарда көрінеді. Әрине, тіл жалғыздықта дамымайды, бірақ тілдік жады бар. Ол жазу, әдебиет және поэзия арқылы жетілдіріледі. Тілді шындайтын тарих, фольклор және диалектілер. Егер тарих оны қабылдамаса, ол ауыздағы құмға айналады және ұмытылады.
Әр тіл әдемі, ол әртүрлі естіледі, ал әр ұлт үшін өз тілі ең жақсы. Мен үшін менің ана тілім – менің қазынам. Бұл менің мұрам, оны ұрпақтарым үшін сақтаймын және оның ұрпақтан-ұрпаққа берілуін қамтамасыз ету үшін бәрін жасаймын. Болашақта көптеген адамдар өз ана тілін бағалайды деп сенімді түрде айта алмаймын, бірақ мен үшін ол өмір сүрді және мәңгі өмір сүреді, өйткені ата-бабаларым менің ана тілімді сақтау үшін, оның ерекше әдемі дыбысы үшін күресті. Көпшілігі туған жері мен ана тілі үшін жанын пида етті. Біздің оны айтпауға құқығымыз жоқ, өйткені бейбітшілік Қазақстанның әрбір тұрғыны үшін тым қымбатқа түсті.
Мен өз ана тілімді жақсы көремін және оны сөйлейтініме қуаныштымын. Мен ана тіліміз әрқайсымыз үшін ең үлкен қазына деп санаймын, ол мақтаныш пен құрмет көзі.
Жәнібек аудандық соты әкімшісінің
басшысының орынбасары
А.А.Сахуов
