Кәсіби мемлекеттік аппаратты қалыптастыру бойынша «100 нақты қадам» Ұлттық жоспарының 12-қадамын іске асыру аясында әрбір мемлекеттік қызметші орындауға міндетті Мемлекеттік қызметшілердің этикалық кодексі және Әдеп жөніндегі уәкіл туралы ереже әзірленіп, бекітілді.
Бұрын мемлекеттік қызметшілер өз жұмыстарында Мемлекеттік қызметшілердің Ар-намыс кодексіне және қызметтік этиканың ведомстволық ережелеріне сүйенетін. Енді бекітілген Этика кодексіне мемлекеттік қызметшілердің бірыңғай мінез-құлық стандарттары кіреді.
Мемлекеттік мекемелер мен мемлекеттік қызметшілердің қоғамның күткендерін орындауы өте маңызды, себебі олардың басты мақсаты азаматтардың қоғамдық мүдделеріне қызмет ету. Мемлекеттік қызметте жұмыс істеген кезде жеке тұлғалар белгілі бір міндеттемелерді өз мойнына алады. Олардың кейбіреулері заңмен белгіленсе, басқалары әкімшілік этика мен моральдық нормалармен реттеледі. Сондықтан, мемлекеттік қызмет саясатының негізгі бағыттарын анықтаған кезде, аппарат ішінде де, азаматтармен өзара әрекеттесуде де қоғам адами факторға және, атап айтқанда, мемлекеттік қызметшілердің этикалық мінез-құлқына үлкен мән береді.
Моральдық мұраттар, этикалық қағидаттар және ортақ кәсіби мұраттар кез келген мамандықтағы, әсіресе мемлекеттік қызметтегі адамдардың мінез-құлқын қалыптастырады, өйткені мемлекеттік қызметшілер мемлекеттік саясаттың агенттері болып табылады, мемлекет пен оның азаматтары арасындағы өзара әрекеттесуді жеңілдетеді. Бұл кәсіби этикаға, мемлекеттік қызметшілердің этикасына және әкімшілік этикаға қатысты.
Мемлекеттік қызметшінің этикасы – бұл мемлекеттік қызметтегі басшылар мен бағыныштылар арасындағы, бірлескен жұмыстағы әріптестер арасындағы және мемлекеттік қызметшілер мен азаматтар арасындағы қарым-қатынастарды реттейтін ортақ құндылықтар мен ережелер жүйесі. Мемлекеттік қызметшінің этикасы мемлекеттік қызметшілердің кәсіби міндеттерін орындау кезінде моральдық құндылықтарды жүзеге асыруға ықпал етеді. Мемлекеттік қызметтің этикалық құрамдас бөлігі мемлекеттік қызметтің тиімділігіне айтарлықтай әсер етеді, кейде кәсібилік пен құзыреттіліктен де көбірек.
Мемлекеттік қызметшілердің кәсіби этикасы «кәсіби ар-намыс», «кәсіби қадір-қасиет» және «кәсіби міндет» сияқты ұғымдармен тығыз байланысты. Бұл ұғымдар бұл мамандықтың қоғам мен мемлекет үшін маңыздылығын анықтайды, жеке тұлғаның өз жұмысының қоғам мен мемлекет үшін маңызды және қажетті екеніне деген ішкі сенімін қалыптастырады. Мамандықтың маңыздылығын түсіну мемлекеттік қызметшілер үшін, мамандықта жұмыс істейтіндер үшін де, осы саланы таңдағандар үшін де өте маңызды.
Этикалық кодекстер моральдық нұсқауларды белгілеуге арналған. Олардың мақсаты — мемлекеттік қызметте кодексте көрсетілген барлық қағидаттарды жүзеге асыруға мақтаныш сезімін ояту. Олар мемлекеттік органдарда кәсіби қызметке құқық беретін анттың бір түрі. Бұл антты қабылдау арқылы мемлекеттік қызметшілер осы кодекстерде көрсетілген ережелерді бұзу әріптестерінің сөгісіне немесе санкцияларға әкелетінін түсінеді. Сондықтан, этикалық кодекстерде белгіленген стандарттарды сақтау арқылы теріс пайдалану мен бұзушылықтар азаяды деп болжауға болады.
Этикалық білім беру мемлекеттік қызметшілердің кәсіби дамуының маңызды құрамдас бөлігі болып табылады, кәсіби этика және іскерлік этикет саласында қажетті білім деңгейін және оларды кәсіби қызметте пайдалану дағдыларын қамтамасыз етеді.
Жүргізіліп жатқан және одан әрі жетілдірілетін ауқымды заңнамалық жұмыстармен қатар, барлық нормативтік құқықтық актілер үнемі болып тұратын өзгерістерге сәйкес келуі, жергілікті деңгейде заңдардың қолданылуын бақылау нәтижелерін ескеруі және нақты іске асыру механизмі болуы керек екенін есте ұстаған жөн. Бұл тек қолданыстағы заңнамалық база дұрыс, анық және үнемі жүзеге асырылған жағдайда ғана тиімді болады.
Мүмкін, біз әлеуметтік өмірдің негізі моральдық мұраттармен анықталатынын және мемлекеттік басқару, ең алдымен, өз халқының игілігімен басқарылуы керек екенін жиі есте ұстауымыз керек шығар.
Жәнібек аудандық соты әкімшісінің
басшысының орынбасары
А.А.Сахуов
