Сыбайлас жемқорлық – мемлекеттің тұрақты дамуына, азаматтардың заңға деген сеніміне және қоғамдағы әділдік қағидатына кері әсер ететін келеңсіз құбылыс. Оның алдын алу тек белгілі бір мемлекеттік органның немесе жекелеген қызметкердің міндеті емес, бұл – бүкіл қоғамға ортақ жауапкершілік.
Қоғамда заң талаптарының сақталуы ең алдымен әр адамның құқықтық санасы мен азаматтық ұстанымына байланысты. Өз қызметтік жағдайын жеке пайдасына пайдалануға жол бермеу, таныстыққа немесе қандай да бір жеке мүддеге сүйеніп шешім қабылдамау, заңсыз ұсыныстардан бас тарту – сыбайлас жемқорлықтың алдын алудың маңызды тетіктері.
Әсіресе сот жүйесінде адалдық пен әділдік қағидаттарының орны ерекше. Себебі сотқа жүгінген әрбір азамат өз құқығының заңға сәйкес және әділ қорғалуын күтеді. Сот қызметкерлері өз міндеттерін орындау барысында бейтараптықты сақтап, қызметтік өкілеттіктерін тек заң шеңберінде жүзеге асыруы тиіс.
Сот отырысының хатшысы да сот процесінің қалыпты өтуін қамтамасыз ететін маңызды қызмет атқарады. Оның күнделікті жұмысында жауапкершілік, ұқыптылық, бейтараптық және әдеп нормаларын сақтау талап етіледі. Құжаттарды рәсімдеу, сот отырысының барысын белгілеу және процеске қатысушылармен қарым-қатынас жасау кезінде кез келген жеке мүдденің қызметтік міндеттерге әсер етуіне жол берілмеуі қажет.
Сыбайлас жемқорлықтың алдын алуда тек заң талаптарын білу жеткіліксіз. Ең маңыздысы – сол талаптарды күнделікті қызмет барысында нақты ұстану. Адал еңбек ету, өз міндетіне жауапкершілікпен қарау және әрбір шешімнің заңдылығына мән беру мемлекеттік қызметке деген сенімді нығайтады.
Сонымен қатар сыбайлас жемқорлыққа қарсы мәдениет отбасыдан, білім беру ортасынан және еңбек ұжымынан қалыптасады. Жас ұрпаққа адалдықтың, әділдіктің және еңбектің құндылығын түсіндіру арқылы қоғамның сыбайлас жемқорлыққа төзбеушілік деңгейін арттыруға болады.
Сыбайлас жемқорлықпен күрестің нәтижесі тек қабылданған шаралармен емес, қоғам мүшелерінің оған деген көзқарасымен де өлшенеді. Заңсыз әрекетке немқұрайлы қарамау, пара беруге де, пара алуға да жол бермеу және өз құқықтарын заңды жолмен қорғауға ұмтылу – құқықтық мемлекетті қалыптастырудың негізі.
Қорытындылай келе, сыбайлас жемқорлықтың алдын алу әрқайсымыздың күнделікті ісімізден басталады. Адалдықты өмірлік ұстанымға айналдырып, заң талаптарын құрметтеу арқылы ғана әділетті әрі сенімді қоғам құруға үлес қоса аламыз. Әрбір мемлекеттік қызметші өз қызметін мінсіз атқаруға ұмтылған сайын, халықтың мемлекеттік институттарға деген сенімі де нығая түседі.
Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес – бір күндік науқан емес, қоғамның тұрақты құндылығы мен ортақ міндеті.
Шымкент қаласының мамандандырылған ауданаралық әкімшілік сотының бас маман-сот отырысының хатшысы М.Әшірбек
