Сот жүйесі – мемлекеттің құқықтық тәртібі мен азаматтардың заңды құқықтары мен бостандықтарын қорғауды қамтамасыз ететін маңызды мемлекеттік институттардың бірі. Сот төрелігінің тиімді жүзеге асуы тек судьяның кәсіби қызметіне ғана емес, сот процесінің қауіпсіздігі мен белгіленген тәртіптің сақталуына да байланысты. Осы тұрғыдан алғанда, сот приставының сот жүйесіндегі рөлі ерекше маңызға ие.
Сот приставы – сот қызметінің қалыпты әрі қауіпсіз өтуін қамтамасыз ететін лауазымды тұлға. Оның негізгі міндеттерінің бірі – сот отырысы кезінде қоғамдық тәртіпті сақтау, сот ғимаратындағы қауіпсіздікті қамтамасыз ету және сот процесіне қатысушылардың белгіленген тәртіпті сақтауына ықпал ету. Бұл міндеттер сот төрелігінің тәуелсіз және кедергісіз жүзеге асуына жағдай жасайды.
Сот процесі барысында әртүрлі жағдайлар туындауы мүмкін. Тараптар арасындағы келіспеушілік, эмоциялық шиеленіс немесе тәртіп бұзушылық сот отырысының қалыпты өтуіне кедергі келтіруі ықтимал. Осындай кезде сот приставы заң шеңберінде әрекет етіп, тәртіпті қамтамасыз етуге міндетті. Бұл судьяға істі жан-жақты және объективті қарауға қолайлы жағдай жасайды.
Сот приставы өз қызметін атқару кезінде заңдылық, объективтілік, әдептілік және жауапкершілік қағидаларын басшылыққа алуы қажет. Оның әрекеттері заң талаптарына сәйкес болуы тиіс. Әсіресе азаматтармен қарым-қатынас кезінде сыпайылық танытып, адамның ар-намысы мен қадір-қасиетін құрметтеу маңызды.
Бұл мамандық жоғары жауапкершілікті талап етеді. Сот приставы заңдарды жақсы білуімен қатар, сабырлы, ұстамды, әділ және әдепті болуы тиіс. Азаматтармен қарым-қатынас кезінде олардың ар-намысы мен қадір-қасиетін құрметтеу, қызметтік өкілеттікті заң талаптарына сай пайдалану маңызды.Қазіргі қоғамда сот жүйесіне қойылатын талап жоғары. Азаматтар әділ сот төрелігін ғана емес, сонымен бірге қауіпсіз, ашық және тәртіпті сот ортасын күтеді. Сот приставтары осы талаптарды қамтамасыз ету арқылы сот жүйесінің тиімді қызметіне өз үлесін қосады.
Қазіргі таңда сот жүйесін жаңғырту және азаматтардың сот төрелігіне деген сенімін арттыру жағдайында сот приставының жауапкершілігі де артып келеді. Сот ғимаратындағы қауіпсіздік пен тәртіптің сақталуы судьялардың, адвокаттардың, прокурорлардың, тараптардың және басқа да процеске қатысушылардың өз міндеттерін еркін орындауына мүмкіндік береді.
Қорытындылай келе, сот приставы – сот жүйесінің қалыпты және қауіпсіз жұмыс істеуін қамтамасыз ететін маңызды тұлға. Оның қызметі сот отырыстарындағы тәртіпті сақтауға, қауіпсіздікті қамтамасыз етуге және сот төрелігін жүзеге асыруға қолайлы жағдай жасауға бағытталған. Сондықтан сот приставының кәсібилігі, жауапкершілігі мен заңдылықты қатаң сақтауы сот жүйесінің беделі мен азаматтардың сотқа деген сенімін арттыруда үлкен рөл атқарады.Сондықтан сот приставының кәсібилігі, жауапкершілігі, заңдылықты сақтауы және азаматтармен дұрыс қарым-қатынас орнатуы – сот жүйесінің беделі мен азаматтардың сот төрелігіне деген сенімін арттырудың маңызды факторларының бірі.
Сот приставы – сот төрелігінің қауіпсіздігі мен тәртібін қамтамасыз ететін, заң үстемдігі мен сот беделін нығайтуға үлес қосатын маңызды қызметкер.
М.А.Абдиразахов, Жамбыл облысының қылмыстық істер жөніндегі мамандандырылған ауданаралық сотының сот приставы
