Без рубрикиҚоғам | Общество

ҰСТАЗ

«ЗАҢ ГАЗЕТІНІҢ» КЕЗЕКТІ БІР МЕРЕЙТОЙЫНА ҚАТЫСТЫ БЕРГЕН СҰХБАТЫМДА БЕЛГІЛІ ҚАЛАМГЕР, ТАНЫМАЛ ЖУРНАЛИСТ, ОСЫ БАСЫЛЫМНЫҢ ТҰҢҒЫШ БАС РЕДАКТОРЫ МАРАТ АҒА ТОҚАШБАЕВ ТУРАЛЫ «ҚАЗАҚ ЖУРНАЛИСТИКАСЫНЫҢ ҚАРА НАРЫ» ДЕГЕН ТЕҢЕУ АЙТҚАНМЫН. БҰЛ ШЫН ЖҮРЕКТЕН ШЫҚҚАН СӨЗ ЕДІ. ҚАЗІРГЕ ДЕЙІН МАРАТ ТОҚАШБАЕВ ДЕСЕК, «ЗАҢ ГАЗЕТІ», «ЗАҢ ГАЗЕТІ» ДЕСЕК,
МАРАТ ТОҚАШБАЕВ ЕСКЕ ТҮСЕДІ.

Республикамыздағы тұңғыш құқықтық басылымдар – «Заң газеті» мен «Юридическая газетаның» жарыққа шығуына негізгі себепкерлер – сол кездегі Әділет министрі Нағашыбай
Шәйкенов пен Ақпарат және қоғамдық келісім министрі Алтынбек Сәрсенбаев болатын. Әлбетте, олар осы іске мұрындық болғандар, құрылтайшылар. Ал, газеттің шығуына, қалыптасуына жанкешті қызмет қылған бас редактор болды. Себебі, ұжымды ұйымдастыру, басылымның бағытын айқындау, оның концепциясын жасау оңай шаруа емес-ті. Тоқашбаевтың білімі мен білігі, тәжірибесі сынға түскен сәт осы кез. Өйткені, елімізде бұрын-соңды мұндай құқықтық басылым болмаған, үйренетін, бағыт-бағдар алатын ештеңе болған жоқ. Сондықтан, жоқтан бар жасау қажет еді. 1994 жылдың қыркүйек айының басында «Заң газетіне» жұмысқа қабылдандым. Ұжым біраз қалыптасып қалған екен. Бірақ, шығып жатқан газет жоқ. Ұйымдастыру жұмыстары қызу жүріп жатыр. Төрт бөлім ашылыпты. Үш бөлімге редакторлар бекітіліпті. Төртінші – «Құқық қорғау құрылымдары» деген олімге бекітілдім. Редактор болып емес, жай қызметкер. Бірақ, бас редактор өткізетін жиындарға мен қатысамын. Бөлім
мен жауап беремін. Әлбетте жұмыс барысы болған соң бас редактордың қаттырақ кететін кездері болады. Ондайда бөлім рекдакторларымен бірге мен де «таяқ» жеймін. Сондайда ойланады екенсің, «олар ғой бөлім бастықтары ретінде. Ал мен ше? Не үшін жай қызметкердің жалақысын алып, бөлім редакторының таяғын жеуім керек» деп. Сөйтіп жүрген кездері жәй түсіндіру, ұрсып айту, жекіп айту сияқты «таяқтардың» тәтті дәмін көп таттық. Өмірімізге үлкен сабақ болды. Көп ұзамай «Заң газетінің» алғашқы саны да оқырманға жол
тартты. Таралымы ойдағыдай. Қызметкерлердің жағдайы жақсы. Жалақы аламыз. ыйақыдан да құралақан емеспіз. Қаламақы ала бастадық. Осының бәрі Бас редактор Тоқашбаевтың арқасында еді. Жоқтан бар жасай білді. Бір күні Марат аға өзіне шақырды. «Шарафаддин,
біраз сыннан өттің. Аяқ алысың жаман емес. Мен сені осы бөлімге редактор етіп бекіттім.
Ісіңе сәттілік тілеймін» деді. Бір саты жоғарылағанға кім қуанбайды. Оның үстіне талапшыл
бастықтың көңілінен шықсаң… Жұмысқа бұрынғыдан да құлшына кірістім. Осы кезеңде елімізде Мемлекеттік тергеу комитеті (МТК) құрылған. Жасыратыны жоқ, бұл органның құрылуы құқық қорғау құрылымдарының арасында өзара келіспеушілік туғызған-ды. Ұлттық қауіпсіздік комитеті қызметкерлері мен Тергеу комитеті қызметкерлері арасында, немесе Тергеу комитеті қызметкерлері мен Ішкі істер органдары қызметкерлері арасында орын алған келеңсіз жәйттер туралы анық жазып жүрдік. Бір күні Марат аға өзіне тағы шақырды: «Айына бір рет газет ішіндегі газет ретінде «Тергеуші» деген бет ұйымдастырсақ қалай қарайсың?» деді. Бастықтың бұл ұсынысы да өте сәтті болды. «Заң газетінде» айына бір рет «Тергеуші» деген арнайы бет ашылып, оқырман көңілінен шыға білді. 1997 жылдың көктемінде
гемен Қазақстан» газетінің бас редакторы Уәлихан аға Қалижанов жұмысқа шақырды. оғарыда айтқанымдай, бұл кезеңде «Заң газетіндегі» жағдайымыз анағұрлым жақсарып қалған еді. Бөлім меңгерушісімен қоса, «Тергеуші» деген арнайы беттің редакторымын. Материалдық жағдайымыз да тәуір. Біраз ойландым. Нәтижесінде қазақ баспасөзінің қара шаңырағына баруды ұйғардым. Марат ағаның алдына кірдім. Уәлихан ағаның ұсынысын, өзімнің ойымды айттым. Ол көңілсіздеу отыр екен. «Сен осы жерге керексің. Егер анық кеткің келсе, бір ай жұмыс істеуің керек. Сол уақытта өз орныңа лайықты адам тауып, бізге ұсыныс жасайсың. Содан кейін кете беруіңе болады» деді. Мен өз орныма барып отыра бергенде, телефон шырылдады. «Егемен Қазақстанның» құқық бөлімінің редакторы Қайыммұнар Табеев екен. «Шарафаддин, сені бас редактор Уәлихан Қалижанов іздеп жатыр, қашан
келесің?» деді. Мен редактормен болған әңгімені айтып бердім. Осы әңгімеден кейін көп ұзамай Қайыммұнар Табеев қайта хабарласты. «Сені Уәлихан Қалижанов күтіп отыр, келіп кет» деді де, тұтқаны қоя салды. Сол күні кешке «Егемен Қазақстанның» редакциясына
бардым. «Батыр» деп Уәлихан аға сөзін бастады, «қазақ баспасөзінің қара шаңырағы сені
жұмысқа шақырады, ал, сенің келгің келмейтін сияқты». Мен Марат аға екеуміздің арамыздағы әңгімені айтып бердім. Уәлихан Қалижанов хатшы қызын шақырып алып, Марат Тоқашбаевтың атына хат дайындауды бұйырды. Мәтінін өзі толық айтып берді. Дайын болған хатқа қол қойды да, «мына хатты Мәкеңе апарып бер» деп маған ұсынды. Ертесіне бас редакторға қайта кірдім. Уәлихан Қалижановтың хатын бердім. Марат аға хатты мұқият оқып шықты да, хатшы қызына ішкі телефоннан қоңырау шалып, барлық қызметкерлерді шақыруды тапсырды. Ұжымды жинаған ол «мына біздің Шарафаддинді «Егемен Қазақстан» қызметке шақырыпты. Әлбетте мен бірден келісе қоймап едім, бірақ, қара шаңырақтың көңілін қалдыруға да болмайды. Сол үшін оған ақ жол тілейік. Бір өкініштісі, кадрды мен дайындаймын, қызығын басқалар көреді, ал, бір қуаныштысы, менің дайындаған кадрларым өсіп жатса, мен үшін мақтаныш» – деді. Сөйтіп Марат аға ақ батасын беріп жіберіп еді.
…«Шерағаңның шекпенінен шықтық» дейтін сөздерді көп естиміз. Сол сияқты мен де «біз Тоқашбаевтың шекпенінен шыққанбыз» дегенді мақтанышпен айта аламын. Себебі, «Тоқашбаев мектебінің» тәлімін көрдік.
Шарафаддин ӘМІРОВ,
журналист 

Комментарий