Құқықтық мемлекет құру жолында жемқорлықпен күрес – ең өзекті әрі стратегиялық маңызы бар міндеттердің бірі. Қазақстан Республикасында бұл бағыттағы саясат жүйелі түрде жүргізіліп келеді. Атап айтқанда, Қазақстан Республикасының Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігі тарапынан алдын алу, анықтау және жолын кесу шаралары тұрақты негізде жүзеге асырылуда.
Судья ретінде мен үшін жемқорлыққа қарсы күрес тек заң нормаларын қолданумен шектелмейді. Бұл – қоғамдағы әділдік қағидатын нығайту, азаматтардың сот жүйесіне деген сенімін арттыру және заң үстемдігін қамтамасыз ету міндеті.
Жемқорлықпен күрестің ең тиімді әдісі – заңның мүлтіксіз орындалуы. Қазақстан Республикасының Жоғарғы Соты қабылдаған нормативтік қаулылар мен сот практикасын біріздендіру шаралары құқық қолдану тәжірибесінде ашықтық пен әділдікті қалыптастырады.
Сот төрелігін жүзеге асыру барысында әрбір іс дәлелдерге сүйене отырып, бейтарап және тәуелсіз қаралуы тиіс. Судьяның адалдығы – бүкіл жүйенің адалдығының кепілі.
Қазіргі уақытта сот жүйесінде цифрлық технологиялар кеңінен енгізілуде. Электронды сот ісін жүргізу, онлайн процестер және ашық деректер базасы сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін азайтады.
Мысалы, «Сот кабинеті» сервисі арқылы азаматтар арыз-шағымдарын электронды түрде жолдап, істің қаралу барысын бақылай алады. Бұл – делдалдық пен бейресми ықпал ету мүмкіндігін төмендететін тиімді құрал.
Жемқорлықпен күрес тек жазалау шараларымен шектелмеуі керек. Ең бастысы – оның алдын алу. Бұл үшін:
- мемлекеттік қызметкерлердің құқықтық сауаттылығын арттыру;
- этикалық нормаларды қатаң сақтау;
- мүдделер қақтығысының алдын алу тетіктерін жетілдіру;
- жастар арасында адалдық құндылықтарын насихаттау қажет.
Адалдық – тек заң талабы ғана емес, ол – адамгершілік қағида.
Жемқорлықпен күресте қоғамның рөлі ерекше. Азаматтардың құқықтық санасы жоғары болған сайын, заң бұзушылықтарға төзімсіздік артады. Бұқаралық ақпарат құралдары мен қоғамдық ұйымдардың белсенділігі ашықтықты қамтамасыз етудің маңызды факторы болып табылады.
Жемқорлық – мемлекеттің дамуына кедергі келтіретін қауіпті құбылыс. Онымен күрес кешенді, жүйелі және үздіксіз сипатта болуы тиіс. Судья ретінде менің ұстанымым – әділдік, ашықтық және заң үстемдігі қағидаттарын бұлжытпай сақтау.
Әділ сот – сенімді қоғамның негізі. Ал сенім бар жерде – даму бар.
Мұғалжар аудандық сотының судьясы Г.Алмаханов
