Сыбайлас жемқорлық – қазіргі қоғамның дамуына елеулі қауіп төндіретін күрделі әлеуметтік құбылыс. Ол тек құқықтық нормаларды бұзумен шектелмей, қоғамның моральдық-этикалық құндылықтарына, әлеуметтік әділеттілікке және мемлекетке деген сенімге нұқсан келтіреді. Сондықтан сыбайлас жемқорлықты тек жеке құқық бұзушылық ретінде емес, бүкіл қоғамға әсер ететін әлеуметтік дерт ретінде қарастыру қажет.
Ең алдымен, сыбайлас жемқорлық қоғамдағы теңсіздікті күшейтеді. Пара беру немесе қызмет бабын жеке пайда үшін пайдалану нәтижесінде шешімдер әділдік қағидаларына емес, материалдық мүддеге сүйене отырып қабылданады. Бұл адал еңбектің, білімнің және қабілеттің құнсыздануына әкеліп, азаматтардың мүмкіндіктерін теңсіз етеді.
Сонымен қатар, сыбайлас жемқорлық экономикалық дамуға кері әсерін тигізеді. Қаржының заңсыз бөлінуі, мемлекеттік ресурстарды тиімсіз пайдалану және көлеңкелі экономика бюджет шығындарының өсуіне әкеледі. Нәтижесінде әлеуметтік салаға, білім мен денсаулық сақтау жүйесіне бөлінетін қаражат азайып, халықтың өмір сүру сапасы төмендейді.
Сыбайлас жемқорлықтың тағы бір қауіпті жағы – оның қоғамның моральдық ахуалын әлсіретуі. Парақорлық қалыпты жағдай ретінде қабылдана бастаса, заңды сақтау мен адалдық екінші орынға ысырылады. Бұл әсіресе жастардың санасына теріс әсер етіп, олардың құқықтық мәдениетінің төмендеуіне себеп болуы мүмкін.
Мемлекет пен қоғам арасындағы сенім де сыбайлас жемқорлық салдарынан әлсірейді. Азаматтар мемлекеттік органдардың әділдігіне күмәнмен қарап, билікке деген сенімін жоғалтады. Ал сенімсіздік қоғамдағы тұрақтылыққа, азаматтық белсенділікке және демократиялық дамуға кері ықпал етеді.
Қорытындылай келе, сыбайлас жемқорлық – қоғамның барлық саласына зиян келтіретін қауіпті әлеуметтік құбылыс. Онымен күресу тек құқық қорғау органдарының міндеті емес, бүкіл қоғамның ортақ жауапкершілігі болуы тиіс. Заң үстемдігін қамтамасыз ету, ашықтықты арттыру және азаматтардың құқықтық санасын дамыту арқылы ғана сыбайлас жемқорлықтың алдын алуға болады.
Шымкент қаласының МАӘС бас маман-сот отырысының хатшысы Н.М.Еран
