Мемлекеттік тіл – елдің тәуелсіздігі мен ұлттық бірегейлігінің басты нышандарының бірі. Қоғамдағы барлық салада, соның ішінде сот жүйесінде мемлекеттік тілдің кеңінен қолданылуы сот билігінің беделін арттырып, оның оң имиджін қалыптастыруда маңызды рөл атқарады. Сотта мемлекеттік тілдің қолданылуы азаматтардың құқықтарын толық жүзеге асыруына және әділ сот төрелігінің орнығуына ықпал етеді.
Сот жүйесіндегі мемлекеттік тілдің мәртебесі – халық пен билік арасындағы өзара сенімнің көрсеткіші. Егер азамат өз ана тілінде, яғни мемлекеттік тілде өз ойын еркін жеткізе алса, сот процесіне деген сенімі артады. Бұл соттың ашықтығы мен қолжетімділігін қамтамасыз етіп, қоғамдағы оның беделін нығайтады.
Мемлекеттік тілде жүргізілетін сот ісін жүргізу – заң талаптарын сақтау ғана емес, сонымен қатар ұлттық құндылықтарды құрметтеу белгісі. Судьялар мен сот қызметкерлерінің мемлекеттік тілді кәсіби деңгейде меңгеруі сот шешімдерінің түсінікті, нақты әрі сапалы болуына мүмкіндік береді. Нәтижесінде сот актілерінің мазмұны қоғамға түсінікті болып, олардың орындалу деңгейі де жоғарылайды.
Соттың имиджі оның қызметінің әділдігімен қатар, тілдік мәдениетімен де айқындалады. Мемлекеттік тілдің сот отырыстарында, ресми құжаттарда және сот актілерінде кең қолданылуы сот жүйесінің заманауи әрі ұлттық мүддеге сай екенін көрсетеді. Бұл өз кезегінде сот билігінің абыройын арттырып, құқықтық мәдениеттің қалыптасуына әсер етеді.
Қазақстан Республикасының заңнамасында мемлекеттік тілдің мәртебесі нақты белгіленген. Соған сәйкес, сот ісін жүргізу мемлекеттік тілде жүзеге асырылуы тиіс, ал қажет болған жағдайда басқа тілдерде де аударма қамтамасыз етіледі. Бұл азаматтардың тілдік құқықтарын сақтай отырып, мемлекеттік тілдің басымдығын қамтамасыз етуге бағытталған. Мемлекеттік тіл – сот жүйесінің беделі мен имиджін қалыптастыратын маңызды факторлардың бірі. Сотта мемлекеттік тілдің толық әрі сапалы қолданылуы азаматтардың сенімін арттырып, құқықтық мемлекеттің негіздерін нығайтады. Сондықтан сот жүйесінде мемлекеттік тілдің қолданылу аясын кеңейту – уақыт талабы әрі қоғамның ортақ міндеті.
Б.Төребекұлы,
Тараз қаласы N2 сотының судьясы
