2026 жылғы 9 сәуір күні ашық сабақ аясында «Конфликтілерді шешу және келіссөз жүргізу өнері» тақырыбында тәрбиелік-танымдық іс-шара өткізілді. Аталған іс-шараны Билал Зере Спандиярқызы жүргізді. Іс-шара әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Шетел филологиясы және аударма ісі кафедрасының аға оқытушылары Г.С.Омарбаева мен А.Т.Алимбаева жетекшілік етті.
Адамдар өмір сүретін кез келген ортада — отбасында, оқу орнында, жұмыста, қоғамда — пікір айырмашылығы, мүдде қайшылығы, түсінбеушілік сияқты жағдайлар кездеседі. Мұндай жағдайлар конфликтінің тууына себеп болады. Конфликт — бұл тек жанжал немесе ұрыс емес, ол екі не одан да көп тараптың көзқарасы, мақсаты, құндылығы немесе мүддесі сәйкес келмеген кезде пайда болатын табиғи құбылыс. Сондықтан конфликтіден мүлде қашып құтылу мүмкін емес. Ең маңыздысы — оны дұрыс басқару, өршітпей шешу және өзара пайдалы нәтижеге қол жеткізу.
Осы тұста келіссөз жүргізу өнерінің маңызы ерекше. Келіссөз — адамдар арасындағы қарама-қайшылықтарды бейбіт, саналы әрі өркениетті жолмен шешуге мүмкіндік беретін тәсіл. Ол тек мәмілеге келу ғана емес, сонымен қатар тыңдай білу, түсіну, сенім орнату, эмоцияны бақылау және дұрыс сөз таңдай білу қабілеттерін қамтиды.
Іс-шараның негізгі мақсаты – білім алушыларға конфликт ұғымының мәнін түсіндіру, оның пайда болу себептерін талдау, конфликтілік жағдайларды тиімді шешу жолдарын көрсету, сондай-ақ келіссөз жүргізу мәдениетін қалыптастыру болды. Сонымен қатар студенттердің қарым-қатынас дағдыларын дамыту, өзара түсіністікке қол жеткізу, пікір алмасу мәдениетін жетілдіру және кез келген даулы мәселені бейбіт жолмен шешуге баулу көзделді.
Ашық сабақ барысында қазіргі қоғамда, білім беру ортасында және күнделікті өмірде жиі кездесетін түрлі конфликтілік жағдайлар сөз болды. Атап айтқанда, адамдар арасындағы түсініспеушілік, көзқарас қайшылығы, эмоцияны басқара алмау, қарым-қатынастағы кедергілер және келіспеушілікті ушықтыратын факторлар талқыланды. Осы орайда конфликтінің тек жағымсыз құбылыс қана емес, оны дұрыс басқара білген жағдайда өзара түсіністікке, жаңа шешімдерге және тұлғалық дамуға алып келетін үдеріс екені түсіндірілді.
Іс-шара барысында студенттерге конфликтіні шешудің негізгі жолдары жан-жақты түсіндірілді. Атап айтқанда, қарсы тарапты тыңдай білу, сабыр сақтау, эмоцияны бақылау, мәселенің түпкі себебін анықтау, ортақ шешімге келу және келіссөз жүргізу кезінде әдеп сақтау сияқты маңызды қағидалар қарастырылды. Сонымен бірге келіссөз жүргізу өнері адамдар арасындағы сенімді қарым-қатынас орнатудың, өз ұстанымын сауатты жеткізудің және екі жаққа да тиімді шешім табудың маңызды құралы екені айтылды.
Теориялық бөлімнен кейін білім алушыларға шығармашылық және тәжірибелік тапсырмалар ұсынылды. Студенттер бірнеше топқа бөлініп, әр топқа белгілі бір конфликтілік жағдаяттар берілді. Олар сол жағдаяттарды талдап, мәселенің шығу себебін анықтап, оны шешудің тиімді жолдарын ұсынды. Сонымен қатар, студенттер келіссөз жүргізудің үлгісін көрсетіп, өзара диалог құру, дәлел келтіру, қарсы пікірді құрметтеу және ортақ мәмілеге келу дағдыларын тәжірибе жүзінде көрсетті. Шығармашылық тапсырма ретінде әр топқа «Даулы жағдайдан шығу жолы» тақырыбында көрініс немесе жағдаяттық сахналау дайындау тапсырылды. Студенттер өз рөлдерін сенімді орындап, конфликтіні шешудің түрлі тәсілдерін көрсетті. Бір топ достар арасындағы түсініспеушілікті бейнелесе, екінші топ оқу үдерісіндегі келіспеушілік мәселесін көрсетті, ал үшінші топ қоғамдық ортадағы пікір қайшылығын келіссөз арқылы шешудің жолдарын ұсынды. Әр топ өз жұмысын таныстырып, конфликтіні шешуде қандай әдіс қолданғанын және не себепті дәл сол тәсілді таңдағанын түсіндірді.
Бұл тапсырмалар студенттердің шығармашылық қабілеттерін ашуға, сыни ойлау дағдыларын дамытуға, топпен бірлесе жұмыс істеу қабілеттерін жетілдіруге және берілген тақырыпты тереңірек меңгеруге мүмкіндік берді. Сонымен қатар ашық сабақ барысында білім алушылар өз ойларын еркін жеткізіп, конфликтіні мәдениетті түрде шешудің қоғамдағы маңызы туралы пікір алмасты.
Іс-шара соңында білім алушылар конфликтілерді шешу және келіссөз жүргізу дағдыларының тек оқу орнында ғана емес, күнделікті өмірде де аса маңызды екеніне көз жеткізді. Студенттер өзара сыйластық, сабырлылық, түсіністік және тиімді коммуникация кез келген мәселені шешудің негізгі тетігі екенін түсінді.
Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Шетел филологиясы және аударма ісі кафедрасының аға оқытушылары
Г.С.Омарбаева, А.Т.Алимбаева мен магистрант З.Билал
