ГЕНДЕРЛІК ЗОРЛЫҚ-ЗОМБЫЛЫҚТЫҢ АЛДЫН АЛУ – ҚОҒАМНЫҢ ОРТАҚ МІНДЕТІ

Қазіргі таңда гендерлік зорлық-зомбылықтың алдын алу – қоғам алдындағы маңызды әлеуметтік және құқықтық мәселелердің бірі. Адам құқықтары мен бостандықтарын қорғау, отбасындағы татулықты сақтау, әйелдер мен ерлердің тең құқықтарын қамтамасыз ету – құқықтық мемлекеттің негізгі қағидаларының бірі.

Гендерлік зорлық-зомбылық дегеніміз – адамның жынысына немесе гендерлік белгісіне байланысты жасалатын, оның денсаулығына, ар-намысына, қадір-қасиетіне және жеке басының бостандығына зиян келтіретін әрекеттер. Мұндай зорлық-зомбылық физикалық, психологиялық, экономикалық және жыныстық сипатта болуы мүмкін.

Зорлық-зомбылықтың кең таралған түрлеріне ұрып-соғу, қорқыту, кемсіту, балағаттау, адамның еркін шектеу, қаржылық тәуелділікке мәжбүрлеу және психологиялық қысым көрсету жатады. Сонымен қатар қазіргі ақпараттық қоғамда әлеуметтік желілер арқылы қудалау, қорқыту және жеке мәліметтерді рұқсатсыз тарату жағдайлары да кездеседі.

Гендерлік зорлық-зомбылықтың салдары өте ауыр. Ол адамның денсаулығына ғана емес, психологиялық жағдайына, отбасылық қарым-қатынасына және қоғамдағы белсенділігіне кері әсер етеді. Әсіресе отбасындағы зорлық-зомбылықтың куәсі болған балалардың тәрбиесі мен болашақ өміріне зиян келуі мүмкін.

Бұл мәселенің алдын алу үшін ең алдымен қоғамда өзара сыйластық, түсіністік, теңдік және жауапкершілік қағидаларын қалыптастыру қажет. Әрбір азамат басқа адамның құқықтары мен бостандықтарын құрметтеп, қандай жағдайда да күш қолдануға және кемсітуге жол бермеуі тиіс.

Аиа-аналар балаларының мінез-құлқындағы өзгерістерге, көңіл күйіне, қарым қатынасына назар аударып, олармен ашық әңгімелесуі керек. Бала қандайда біп қысымға немесе қорқуға тап болған жағдайда , оны кіналамай , қолдау көрсетуі қажет.

Гендерлік зорлық зомбылық немесе әйелге қатысты зорлық зомбылық құрбандарына қатысты көптеген таптаурын бар, бірақ іс жүзінде мүндай жағдайлар кез келген әйелде болуы мүмкін. Тұрмыстық зорлық зомбылық құрбандары ауқатты және кедей, білімді және сауатсыз, тұрмыста немесе басы бос болуы мүмкін.

Гендерлік зорлық-зомбылық қорқытулар немесе қажетсіз физикалық міңез-құлық арқылы ғана емес, сонымен қатар , өкінішке орай барған сайын айқын емес міңез құлықтар арқылы көрінеді, орынсыз пікірлер немесе неғұрлым ауыр формаларға айналуы мүмкін.

Қазақстан Республикасында адамның құқықтары мен бостандықтарын қорғау Конституциямен және қолданыстағы заңнамамен қамтамасыз етіледі. Зорлық-зомбылық жасаған адамдар заңда көзделген тәртіппен жауаптылыққа тартылады. Сондықтан әрбір азамат құқық бұзушылық фактілеріне бейжай қарамай, тиісті органдарға хабарлауы қажет.

Зорлық-зомбылыққа тап болған адамды кінәлау немесе оның жағдайына немқұрайлы қарау дұрыс емес. Керісінше, оған қолдау көрсетіп, қажетті жағдайда құқықтық, медициналық және психологиялық көмек алуға жәрдемдесу қажет. Өмірі мен денсаулығына қауіп төнген жағдайда 102 немесе 112 нөміріне хабарласуға болады.

Мемлекеттік органдар, құқық қорғау мекемелері, қоғамдық ұйымдар және азаматтық қоғам өкілдері бірлесіп жұмыс жүргізгенде ғана зорлық-зомбылықтың алдын алу бағытындағы жұмыстар нәтижелі болады. Бұл ретте профилактикалық іс-шаралар, семинарлар, кездесулер мен ақпараттық түсіндіру жұмыстарының маңызы ерекше.

Қорытындылай келе, гендерлік зорлық-зомбылықтың алдын алу – тек мемлекеттік органдардың ғана емес, бүкіл қоғамның ортақ міндеті. Әрбір адам теңдік пен әділдікті қолдап, өзгенің құқығын құрметтеуі тиіс. Зорлық-зомбылықсыз қоғам қалыптастыру – қауіпсіз отбасының, саналы ұрпақтың және тұрақты дамыған мемлекеттің кепілі.

Қоғамда мейірімділік, өзара құрмет және заңға бағыну қағидалары берік орныққанда ғана әрбір азамат өзін қауіпсіз әрі қорғалған сезіне алады.   

Ұлытау облысы Жезқазған қаласының мамандандырылған тергеу сотының төрағасы Ж.Е.Исабаева

ГЕНДЕРЛІК ЗОРЛЫҚ-ЗОМБЫЛЫҚТЫҢ АЛДЫН АЛУ – ҚОҒАМНЫҢ ОРТАҚ МІНДЕТІ

Қазіргі таңда гендерлік зорлық-зомбылықтың алдын алу – қоғам алдындағы...

Наука как ширма для хищений

Государственная поддержка научных разработок призвана приближать будущее: превращать идеи...

Криминальный стартап Дело врачей №3 

В ОСНОВЕ ПРИНЯТИЯ РЕШЕНИЙ, В ТОМ ЧИСЛЕ И ПО...

Алматыда «Тіл шебері» қалалық байқауы өтеді

Алматы қаласында 2026 жылғы 1 желтоқсан күні мемлекеттік мекеме...

Халықаралық тәжірибе тоғысқан алаң

ҚазҰУ-да күзгі мектеп қорытындыланды. Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінде...