«Ұлттық киноны қолдау мемлекеттік орталығы» коммерциялық емес акционерлік қоғамы 2022 жылғы конкурстың нәтижелерін жариялады. Іріктеуден өткен 62 киножоба енді мемлекеттен қаржылық қолдау алады. Бұл шешім Ұлттық киноны қолдау мемлекеттік орталығы жанындағы Сараптама кеңесінің қорытындысы мен Ұлттық фильмдерді мемлекеттік қаржылық қолдау мәселелері жөніндегі ведомствоаралық комиссия ұсынымының негізінде қабылданған. Орталықтың мәліметіне қарағанда, биыл ашық қорғауға 204 киножоба қатысқан. Іріктелген өтінімдердің 18-і – толықметражды ойын фильмдері, 19-ы – деректі, 17-сі – қысқаметражды және 8-і – анимациялық фильмдер. Осы арада айта кететін бір жайт, мемлекеттен қаржылай қолдау алатын 62 жобаның 35-і ғана – мемлекеттік тілде жазылып, мемлекеттік тілде түсірілетін фильмдер. Өзгесі – орыс тілінде түсіріліп, содан кейін ғана мемлекеттік тілде дыбысталатын дүниелер.
Атап айтқанда, бірлесіп шығарылатын «Сны реки» деректі фильмі («Ш.Айманов атындағы «Қазақфильм» АҚ) мен кең ауқымды көрермендер аудиториясына арналған «Алматы, я люблю тебя!» көркемсуретті ойын фильмі («Black and White Production» ЖШС) атынанақ көрініп тұрғандай, тек орыс тілінде түсірілмек. Әлеуметтік маңызы бар анимациялық фильмдердің қайсысы қай тілде түсірілетінін «Жошы», «Буйрабас», «Тайқазан хикаясы», «Ашина. Легенда о небесных волках», «Оркеш», «Алмалы», «Дерево Амен-ага» деген атауынан-ақ байқауға болады. Бұл жағдайды «Авель», «Операция «Набат», «Олиара», «Лучник», «Беркут», «Гости», «Носорог», «Шу-Ла-Ма», «Солдат любви», «Ароматное сердце», «Айқай», «Тезек», «Талақ», «Метро», «Қара қыз», «Жел Токтаган Жер», «Хранитель», «Спутник», «Иноходец», «Ледник», «Жел пайда болған жер», «Той», «Поговори со мной, Маншук…», «Кинолетопись», «Пряники для ее отца, моего прадеда, ее деда», «Аркау-Озок», «Аул стратегического значения», «Ева. Батыр-қыз», «Молитва Лейлы», «Великий казахский самоед», «Ошибка», «Киин-Кериш», «Бибигуль Тулегенова – линия Судьбы» деп аталатын «әлеуметтік маңызы бар фильмдер» деп сипатталған жобалардан да аңғаруға болады. Сол сияқты «Мереке», «Возмездие», «Сауға», «Әке», «Клубничная Принцесса», «Сабыр», «Қыр басындағы екеу», «Анасы бар адамдар ешқашан қартаймайды», «Понча», «Преступник», «Пуговицы», «Сары-өмір», «Дала қорғаушысы», «Сократы», «Кешігіп соққан жел», «Үміт сәулесі», «Защищенное место», «Повилика», «Все на мослы», «Курт», «Абдуллина» сияқты «дебюттік» фильмдерден де көруге болады. Егер еске түсірер болсақ, «Ұлттық киноны қолдау» мемлекеттік орталығы ҚР Үкіметінің 2019 жылғы 15 наурыздағы №113 қаулысымен «Кинематография туралы» заңды жүзеге асыру мақсатында құрылған болатын. Оның негізгі миссиясы – кинематография саласындағы мемлекеттік саясатты іске асыру және отандық киноиндустрияны дамыту үшін жағдай жасау екені орталық сайтында да көрсетілген. Мемлекеттік қаржыландыруды ұсынатын біріңғай оператор ретіндегі бұл орталықтың қызметі ұлттық фильмдерді шығару мен ілгерілетуді қолдауға, кинопрокатты дамытуға және елдегі кинотеатрлар санын арттыруға бағытталуы тиіс болатын.
Қызметі ұлттық кинематографияны қолдауға, оның бәсекеге қабілеттілігін арттыруға және отандық фильмдерді Қазақстанда және шетелде танымал етуге бағытталған орталық жұмысына сарапшылар өз бағасын бере жатар. Біздің айтпағымыз, 2019 жылғы 17, 2020 жылғы 39 киножобаны естіген, көрген адам бар ма?
Данияр САЛАМАТ, режиссер:
– Ұлттық киноны дамыту үшін, оны, ең алдымен, мемлекеттік тілде түсіру керек қой. Өз басым «Ұлттық киноны қолдау» мемлекеттік орталығының «Біз конкурстан өткен өзге тілдегі киножобаларды да олар түсіріліп болған соң түгел қазақ тілінде дыбыстаймыз» дегенін еш қабылдай алмаймын. Оның өзі қосымша қаржыландыруды талап ететін дүние ғой. Ұлттық кино тек ұлттық тілде ғана түсірілу керек. Қалған әңгіменің бәрі бос сөз. Осы уақытқа дейін мемлекет тарапынан қаржылай қолдау тапқан жобалардың саны, естуімізше, аз емес екен. Алайда оның қайсысы Қазақстанды шетелде танымал етуге өз үлесін қосқанын білмейді екенмін. Мүмкін мен көрмеген, естімеген шығармын. Сондықтан конкурстан сүрінбей өтіп, мемлекеттен қаржылай қолдау алған киножобалардың қайсысы сәтті, қайсысы сәтсіз шыққанынан өз басым хабарсызбын.
Ерлік ЕРЖАНҰЛЫ, «Заң газеті»
