ТІЛ – ЗАҢНЫҢ ҮНІ

Мемлекеттік тілдің мәртебесі оның заңда жазылуымен ғана емес, күнделікті өмірде қаншалықты қолданылуымен өлшенеді. Ал оның шынайы қуаты адамға қызмет көрсеткенде, білім мен ғылымда, мемлекеттік басқаруда, ең бастысы – құқық пен сот саласында көрінеді.

Сот – азамат пен мемлекеттің бетпе-бет келетін орны. Бұл жерде айтылған әрбір сөздің салмағы бар. Бір ғана терминнің дұрыс қолданылуы, бір сөйлемнің нақты құрылуы, бір құжаттың сауатты жазылуы азаматтың өз құқығын дұрыс түсінуіне ықпал етеді. Сондықтан сот жүйесіндегі мемлекеттік тіл мәселесі – жай ғана тіл мәселесі емес, құқықтық мәдениет пен азаматқа деген құрметтің көрсеткіші.

Заң тілі күрделі болуы мүмкін, бірақ ол түсініксіз болмауы тиіс. Қазақ тіліндегі сот актісі – аударма мәтін емес, құқықтық мазмұны дәл, терминдері орныққан, тілі жатық кәсіби құжат болуы қажет. Заңгердің міндеті – заңды білу ғана емес, оны халыққа түсінікті тілде жеткізе білу.

Бүгінде тілдің дамуына жаңа мүмкіндіктер ашылып отыр. Электрондық сот жүйесі, бейнеконференция, цифрлық құжат айналымы, әлеуметтік желілер және жасанды интеллект – қазақ тілінің қолданылу аясын кеңейтудің жаңа құралдары. Осы мүмкіндіктерді тиімді пайдалана отырып, қазақ тіліндегі сапалы құқықтық контентті көбейту, терминологиялық базаны жетілдіру және азаматтарға арналған құқықтық ақпаратты қарапайым әрі түсінікті тілде ұсыну маңызды.

Алайда мемлекеттік тілді дамыту тек технологияға немесе мемлекеттік мекемелерге жүктелетін міндет емес. Ол әр адамның күнделікті таңдауынан басталады.

Бір сауатты құжат – тілге қосылған үлес.
Бір қазақша сот отырысы – тілдің қолданысына қосылған үлес.
Бір азаматқа қазақ тілінде сапалы қызмет көрсету – мемлекеттік тілдің беделіне қосылған үлес.

Тіл туралы көп айтуға болады. Бірақ тілдің болашағын сөз емес, қолданыс қалыптастырады.

Сот залында қазақ тілі еркін сөйлеп, сот актісінде нақты әрі сауатты жазылып, азаматқа құқықтық ақпаратты түсіндірудің табиғи құралына айналған кезде мемлекеттік тілдің мәртебесі де, оған деген құрмет те арта түседі.

Өйткені мемлекеттік тіл – тек заңда бекітілген мәртебе емес. Ол – мемлекеттің азаматпен сөйлесетін тілі.

Ал сот – мемлекеттің әділет туралы сөйлейтін орны.

Сондықтан әрбіріміздің сөзіміз анық, құжатымыз сауатты, тіліміз кәсіби болсын.

Қазақ тілінің болашағы – ертең емес. Ол біздің бүгінгі сөзімізден басталады.

Жарма аудандық сотының бас маман-сот отырысының хатшысы А.Акажанова

Таяу Шығыс: Сирияда миллиондаған адам үйлеріне оралды

Сирияда ұзақ жылдарға созылған қақтығыстардан кейін ел тұрғындарының бір...

АҚШ, Қытай және Ресей басшылары маңызды кездесу өткізуге дайындалуда

2026 жылғы 17 қарашадағы маңызды халықаралық жаңалықтардың бірі —...

Сот-заңнамалық реформалар тәуелсіздікті арттырады

Сот төрелігін, сондай-ақ, заңдарды жетілдіру заман талабы. Өйткені, бұлар...

Кәсіби этика сыбайлас жемқорлыққа жол бермейді

Ел Конституциясы адамға бағдарланған мемлекет қағидатына негізделген, сондықтан, мемлекеттік...

Впервые разработан законопроект с помощью ИИ-платформы AI-Quryltai

Проект нового закона «О цифровой и информационной безопасности детей»...