Тіл – халықтың рухани болмысын, тарихи жадын және ұлттық құндылықтарын сақтайтын маңызды құрал. Мемлекеттік тілдің мәртебесін көтеру – тек тіл мамандарының немесе жекелеген мемлекеттік органдардың міндеті емес, бүкіл қоғамға ортақ жауапкершілік.
Қазақстан Республикасының Конституциясына сәйкес қазақ тілі – мемлекеттік тіл. Оның қоғамдық өмірдің барлық саласында кеңінен қолданылуы мемлекеттіліктің маңызды көрсеткіштерінің бірі болып табылады. Сондықтан мемлекеттік тілді дамыту мен оның қолданылу аясын кеңейтуге бағытталған жұмыстар жүйелі түрде жалғасуы қажет.
Бүгінде мемлекеттік тілдің қолданыс аясын кеңейту мәселесі мемлекеттік қызмет саласында да ерекше маңызға ие. Себебі мемлекеттік органдардың азаматтармен қарым-қатынасы, құжат айналымы, ресми іс-шаралар мен ақпараттық жұмыстардың жүргізілуі тіл мәдениетіне тікелей байланысты.
Сот жүйесінде де мемлекеттік тілдің қолданысын арттыруға басымдық беріліп келеді. Сот – азаматтардың құқықтары мен заңды мүдделерін қорғауды қамтамасыз ететін маңызды мемлекеттік институт. Осыған байланысты сот қызметінде мемлекеттік тілдің сапалы әрі сауатты қолданылуының маңызы зор.
Әкімшілік сот ісін жүргізуде азаматтар мен заңды тұлғалардың мемлекеттік органдармен өзара қарым-қатынасы қаралады. Мұндай жағдайда сот құжаттарының түсінікті, нақты әрі заң талаптарына сәйкес дайындалуы ерекше мәнге ие. Мемлекеттік тілдегі талап қоюлар, сот актілері, процессуалдық құжаттар мен өзге де материалдардың сапалы әзірленуі – сот төрелігінің ашықтығы мен қолжетімділігін қамтамасыз етудің бір тетігі.
Шымкент қаласының мамандандырылған ауданаралық әкімшілік сотында мемлекеттік тілдің қолданыс аясын кеңейту бағытында түрлі жұмыстар атқарылуда. Атап айтқанда, мемлекеттік тілде іс жүргізу сапасын арттыру, сот қызметкерлерінің тілдік сауаттылығын жетілдіру, мемлекеттік тілдегі құжаттардың үлесін көбейту, тіл мәселесіне арналған семинарлар мен пікір алмасу алаңдарын ұйымдастыру жұмыстары тұрақты назарда.
Мемлекеттік тілді насихаттау тек ресми құжаттармен шектелмеуі тиіс. Тілді күнделікті өмірде қолдану, әріптестермен мемлекеттік тілде сөйлесу, азаматтарға қазақ тілінде сапалы қызмет көрсету, кәсіби терминдерді дұрыс пайдалану – тілдің нақты қолданысын қалыптастыратын қарапайым, бірақ маңызды қадамдар.
Тілді дамытуда әр адамның жеке ұстанымы маңызды. Мемлекеттік тілді меңгеру мен оны қолдану – белгілі бір міндетті орындау ғана емес, елдің қоғамдық өміріне белсенді араласудың және ұлттық құндылықтарға құрметтің көрінісі.
Сонымен қатар мемлекеттік тілдің мәртебесін арттыру үшін тіл үйренуге қолайлы орта қалыптастыру қажет. Мемлекеттік мекемелерде қазақ тілінде еркін пікір алмасуға, құжаттарды сапалы әзірлеуге, кәсіби терминологияны бірізді қолдануға жағдай жасалуы маңызды. Мұндай орта қалыптасқан кезде мемлекеттік тіл қызметтік қажеттіліктен күнделікті кәсіби қарым-қатынастың табиғи құралына айналады.
Тілдің болашағы – оның қолданылуында. Егер мемлекеттік тіл білім беру, мемлекеттік басқару, сот жүйесі, ғылым, мәдениет, ақпарат және қоғамдық қатынастар салаларында кеңінен қолданылса, оның қоғамдағы орны да нығая түседі.
Мемлекеттік тілге деген құрметті сөзбен ғана емес, нақты іс арқылы көрсету – баршамызға ортақ міндет. Әрбір сауатты жазылған құжат, қазақ тілінде көрсетілген сапалы қызмет, мемлекеттік тілде өткізілген іс-шара мен кәсіби әңгіме – тілдің дамуына қосылған үлес.
Қазақ тілінің мәртебесін көтеру бір күннің немесе бір мекеменің жұмысы емес. Бұл – ұрпақтан ұрпаққа жалғасатын маңызды міндет. Сондықтан мемлекеттік тілді насихаттау мен оның қолданылу аясын кеңейту бағытындағы жұмыстарды жүйелі түрде жалғастырып, қазақ тілін қоғамның барлық саласында еркін қолданылатын өміршең тіл ретінде дамытуға әрқайсымыз өз үлесімізді қосуымыз қажет.
Шымкент қаласының мамандандырылған
ауданаралық әкімшілік сотының
бас маманы Ырсалиева Н.Н.
