Отбасы – қоғамның шағын моделі. Уақыт өте келе қоғам қалай өзгерсе, отбасындағы ер мен әйелдің рөлі де солай өзгереді. Бұрынғы заманда ер адам негізгі асыраушы, ал әйел тек ошақ қасы мен бала тәрбиесіне жауапты деп саналса, бүгінгі жаһандану дәуірінде бұл түсініктер жаңа сипатқа ие болды. Отбасындағы гендерлік теңдік – бұл ер мен әйелдің бір-бірімен жарысуы емес, керісінше, ортақ мақсатқа бірге ұмтылып, жауапкершілікті әділ бөлісуі.
Қазіргі қоғамда әйелдер де ерлермен қатар білім алып, карьера жасайды, отбасының экономикалық жағдайына үлкен үлес қосады. Мұндай жағдайда үй шаруасы мен бала күтімін тек бір адамның (көбінесе әйелдің) мойнына артып қою әділетсіздікке және соңында үлкен стресске алып келеді. Заманауи отбасы моделінде ерлі-зайыптылар бір-бірін «басқарушы» және «бағынушы» ретінде емес, тең құқылы серіктестер ретінде қабылдайды.
Отбасындағы гендерлік теңдік неге маңызды?
- Психологиялық саулық: міндеттерді ортақ бөлісу арқылы екі тарап та физикалық және моральдық тұрғыдан қажымайды. Әйел үйдегі шаруаларға көмек алса, ер адам отбасын жалғыз асыраудың ауыр психологиялық жүгінен арылады.
- Бала тәрбиесіндегі дұрыс үлгі: балалар ата-анасының қарым-қатынасын көріп өседі. Әкесінің анасына көмектесіп, үй шаруасына араласқанын, анасының да маңызды шешімдер қабылдай алатынын көрген бала болашақта стереотиптерсіз, сау қарым-қатынас құра алатын тұлға болып қалыптасады.
- Мансап пен өзін-өзі дамыту: теңдік бар отбасында әйел де, ер адам да өздерінің сүйікті ісімен айналысып, карьералық өсуге мүмкіндік алады. Бұл жалпы отбасының қаржылық тұрақтылығы мен бақытына тікелей әсер етеді.
Отбасындағы үйлесімділікке көбінесе қоғамдық стереотиптер кедергі келтіреді. Олардың ең көп таралғандары:
- «Үй шаруасы – тек әйелдің ісі». Тамақ пісіру, кір жуу немесе үй жинау гендерге бөлінбейді, ол – үлкен адамның өзіне қызмет ету дағдысы.
- «Ер адам бала күтіміне араласпайды». Әкенің баламен уақыт өткізуі, оны тамақтандыруы немесе сабақ оқытуы – «көмек» емес, оның тікелей ата-аналық парызы.
- «Ер адам ешқашан әлсіздік танытпауы керек». Бұл стереотип ерлердің эмоциясын жасыруына, сол арқылы денсаулығының сыр беруіне әкеледі. Отбасы ішінде ер адам да қолдау мен жылулыққа мұқтаж.
Үйлесімді қатынасты қалай құруға болады?
Гендерлік сауатты отбасын құру үшін мынадай қадамдар маңызды:
- Ашық диалог: Қандай шаруаны кім істейтінін ерлі-зайыптылар алдын-ала, ренішсіз келісіп алуы қажет.
- Икемділік: Міндеттерді жынысқа қарап емес, кімнің қолы бос немесе кімнің қолынан жақсырақ келетініне қарап бөлісу.
- Құрмет: Бір-бірінің жеке уақыты мен еңбегін бағалау.
Отбасындағы гендерлік теңдік – бұл еркекті әйел қылу немесе әйелді еркек қылу емес. Бұл – екі адамның бір-біріне деген терең құрметі мен махаббатының көрінісі. Отбасылық жүк екі адамға тең түскен кезде ғана, ол шаңырақта шынайы бақыт пен түсіністік орнайды.
Маңғыстау облысының кәмелетке толмағандардың істері жөніндегі мамандандырылған ауданаралық сотының сот әкімшісінің басшысы А. Нұрболатқызы
