Қазақстан Республикасының әкімшілік құқық бұзушылық туралы заңнамасы – қоғамдық тәртіпті сақтауға, құқық бұзушылықтың алдын алуға және азаматтардың қауіпсіздігін қамтамасыз етуге бағытталған құқық саласы.
Осы заңнаманың маңызды баптарының бірі – Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодекстің 54-бабы, ол құқық бұзушының мінез-құлқына ерекше талаптар белгілеуді көздейді.
Бұл баптың мәні – сот құқық бұзушыға қосымша міндеттер мен шектеулер қоя алады. Мұндай талаптар құқық бұзушыны қайтадан заң бұзушылықтан сақтандыруға және оның мінез-құлқын түзетуге бағытталған. Мысалы, сот шешімімен:
• белгілі бір орындарға баруға тыйым салынуы;
• алкогольді ішімдік ішуге немесе қоғамдық орындарда әдепсіз әрекет жасауға шектеу қойылуы;
• құқық қорғау органына белгіленген мерзімде келіп тұру міндеттелуі мүмкін.
Бұл талаптар жаза ретінде емес, тәрбиелік әрі алдын алу құралы ретінде қолданылады. Қазақтың: «Тәртіпсіз ел болмайды, тәртіпке бағынған құл болмайды» деген даналығы осының маңызын айқын көрсетеді.
Ерекше талаптардың практикалық маңызы зор. Олар құқық бұзушылықтың қайталануын болдырмайды, құқық бұзушыны қоғамға бейімдейді, сондай-ақ құқық қорғау органдарына бақылау жүргізуге мүмкіндік береді. Яғни, бұл норма қоғамның тұрақтылығын қамтамасыз ететін құқықтық құрал болып табылады.
Абайдың 15-қара сөзінде: «Егер есті кісілердің қатарында болғың келсе, күнінде бір мәрте, болмаса жұмасында бір, ең болмаса айында бір, өзіңнен өзің есеп ал» – делінген. Бұл ой 54-баппен үндес: заң алдындағы талаптар адамның өз әрекетіне есеп беруге, қателігін түсініп, түзелуге бағытталады.
Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексінің 54-бабы – әкімшілік құқықтағы алдын алу мен тәрбиелеудің тиімді тетігі. Ол құқық бұзушыға заңды сыйлауды үйретіп, қоғамның қауіпсіздігі мен тыныштығын қамтамасыз етеді.
Халық даналығы айтқандай: «Заң – елдің тірегі, әділет – елдің жүрегі».
Жезқазған қаласының әкімшілік құқық бұзушылықтар жөніндегі мамандандырылған ауданаралық сотының сот әкімші басшысы Б.Т.Турсынбетов
