Қазақтың ән өнерінде өзіндік үнімен, сыршыл да нәзік орындауымен ерекшеленген жандардың бірі – Мадина Ералиева. Ол тек әнші ғана емес, тыңдарман жүрегіне жол таба білген ерекше тұлға еді. Оның әрбір орындаған әні жан дүниенің тереңінен шыққан шынайы сезімге толы болатын.
Мадина Ералиеваның дауысында мұң мен мейірім, сағыныш пен үміт қатар өріліп жататын. Сондықтан да оның әндері халықтың жүрегінен орын алды. Әсіресе, лирикалық әндерді орындаудағы шеберлігі оны өзгелерден даралап тұрды.
Өнердегі жолы қысқа болса да, ол артында өшпес із қалдырды. Оның орындауындағы әндер әлі күнге дейін тыңдарманды тебірентіп, өткен күндердің елесін еске түсіреді. Мадина апайдың қарапайымдылығы мен адамгершілігі де оны ерекше құрметке лайық етті.
Ол – қазақ өнерінің мәңгілік жұлдыздарының бірі. Уақыт өтсе де, оның есімі мен өнері ұмытылмайды. Себебі шынайы өнер ешқашан өлмейді.
Әрсен Ералиев ұлы Мен үшін Мадина Ералиева – ең алдымен ана. Бірақ халық оны қазақ өнерінің жарық жұлдызы, сахна саңлағы ретінде таниды. Ал мен үшін ол – мейірімі мол, талғамы биік, жүрегі таза жан еді.
Анамның бойындағы ең ерекше қасиеттерінің бірі – тазалық пен ұқыптылық болатын. Ол әрқашан айналасының жинақы болғанын қалады. Үйде болсын, сахнада болсын, әр нәрсенің өз орны болуы тиіс деп есептейтін. Бұл оның ішкі мәдениетінің, өмірге деген көзқарасының бір көрінісі еді.
Анам өз сахналық киімдеріне де ерекше мән беретін. Көйлектерінің дизайнын өзі ойлап тауып, тігіншілерге нақты нұсқау беріп тіктіретін. Кейде тіпті өзі де тігін ісіне араласып, әрбір бөлшегіне дейін мұқият қарайтын.
Сол кездерде оның киім үлгілеріне, сахналық бейнесіне шетелдік сәнгерлер де назар аударды деген әңгімелер айтылатын. Француз дизайнері Пьер Карден оның ұлттық нақыштағы киім үлгілерінен әсер алып, қызығушылық танытқан деген пікірлер де кездеседі. Бірақ мен үшін ең маңыздысы – анамның өз болмысы еді, ол ешкімге ұқсамайтын.
Анаммен бірге өнер жолында жүрген замандастарының бірі – Майра Ілиясова да қазақ сахнасының дамуына үлкен үлес қосқан тұлға. Сол буын қазақ музыка өнерінің жаңа деңгейге көтерілуіне себеп болған еді.
Анам сахнада қаншалықты биік болса, өмірде соншалықты қарапайым болатын. Оның дауысы ғана емес, бүкіл болмысы өнерге айналғандай көрінетін.
Мен үшін ол – тек атақты әнші емес. Ол – ана, ұстаз, рух, махаббат.
Уақыт өтсе де, оның бейнесі жүрегімде мәңгі сақталады.
«Байтақ» жасылдар партиясы төрағасының орынбасары Жұмабек Әндешұлы Бастаубаев Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген әртісі Мадина Ералиева рухына арналған еске алу кешін ұйымдастыруға мұрындық болды.
Аталған игі шара 2026 жылдың 17 сәуірінде өтпек. Бұл – тек бір реттік концерт қана емес, қазақ өнерінің мәңгілік мұрасына тағзым ететін, ұлт рухын жаңғыртатын маңызды мәдени оқиға болмақ.
Кеш аясында Мадина Ералиеваның шығармашылық жолын кеңінен таныту мақсатында арнайы көрме ұйымдастыру жоспарланған. Көрмеде әншінің өнер жолына қатысты деректер, сахналық бейнелері, сирек фотосуреттері мен шығармашылық мұрасына қатысты құнды материалдар ұсынылады деп күтілуде.
Ұйымдастырушылардың айтуынша, бұл еске алу кеші – тек өткенді еске алу емес, сонымен қатар Мадинаның өнерін жаңа ұрпаққа насихаттау, оның рухани мұрасын сақтау бағытындағы маңызды қадам.
«Бұл кеш – бір сәттік шара емес, ұлттық өнерге көрсетілген құрметтің айғағы. Мадинаның есімі мен өнер мұрасы ұмытылмай, келер ұрпаққа аманат болып жетуі – біздің де жүрек қалауы», – дейді ұйымдастырушылар.
Осылайша, еске алу кеші қазақ музыка өнеріндегі жарқын жұлдыздың рухына деген құрметтің, халық жадындағы мәңгілік ілтипаттың көрінісіне айналмақ.
Қарлығаш Әбдікаримова.
Қазақстан Республикасының мәдениет қайраткері. «Бозторғай» және «Шаттық» халықаралық конкурстарының директоры. «Еңбек даңқы үшін» медалімен, «Бейбітшілік пен келісім» халықаралық медалімен, «Құрмет» орденімен марапатталған. Халықаралық конкурстар мен фестивальдер қауымдастығының мүшесі. «Славян базары» халықаралық өнер фестивалінде Қазақстанның ресми өкілі.
Бүгінде Мадина Ералиева арамызда болмаса да, оның әндері – мәңгі тірі. Әрбір әуені тыңдарман жүрегінде жаңғырып, сағынышқа толы естеліктерді қайта оятады. Ол – уақытқа бағынбайтын өнердің символы.
Мен үшін Мадина Ералиева – жай ғана әнші емес, ол – жүрекке жақын, жан дүниені түсінетін ерекше тұлға. Оның әндерін алғаш рет тыңдаған күнім әлі есімде. Сол сәттен бастап оның үні мені бей-жай қалдырмады.
Әсіресе, оның орындауындағы «Есіңе мені алғайсың» әнін тыңдағанда, жүрегім ерекше толқиды. Әннің әрбір сөзі, әрбір әуені менің жан дүниеммен үндесіп жатқандай әсер қалдырады. Кейде жалғыз қалғанда оның әндерін қосып, өткен күндерді еске аламын.
Оның тазалыққа деген ықыласы тек сыртқы дүниемен шектелмейтін. Қысы-жазы қолынан әппақ қолғап тастамай киіп әрдайым ұқыпты жүретін. Бірде одан «Неге үнемі қолғап киесің?» деп сұрағанда, ол жымиып: «Мен әншімін ғой. Өнер адамына қолдың әдемілігі маңызды. Мен микрофон ұстаймын, сондықтан қолым нәзік, күтімді болуы керек», – деуші еді.
Ол тек сахнада емес, өмірде де өзіне талап қоя білетін жан болатын. Көйлектерінің дизайнын өзі ойлап тауып, тігіншілерге нақты айтып, сахналық киімдерін өзі қадағалап тіктіретін. Кейде тіпті өз қолымен де киім тігіп, өнеріне ерекше өрнек қосатын. Әрбір көйлегі оның ішкі әлемінің көрінісіндей әсер қалдыратын.
Мадинаның дауысында бір тылсым бар сияқты. Ол тек ән айтып қоймай, тыңдарманымен сырласатын еді. Оның әндерін тыңдай отырып, өзіңді түсінгендей, жаныңды біреу жұбатқандай күй кешесің.
Өйткені шынайы өнер – адамдарды жақындастыратын көпір.
Қазір де оның әндерін тыңдаған сайын, жүрегімде сағыныш сезімі оянады. Уақыт өтсе де, оның үні ескірмейді, қайта жаңғырып, жаңа мағына беретіндей.
Мен үшін Мадина Ералиева – мәңгілік өнердің символы. Оның әндері менімен бірге жасай береді деп сенемін.
Құрбысы Алимбетова Кулпараш «Қазақтың ән өнерінде ерекше із қалдырған, үнімен талай жанның жүрегін тербеген дара тұлғалардың бірі – Мадина Ералиева. Оның есімі аталғанда, көз алдымызға нәзіктік пен шынайылық, мұң мен мейірімге толы бейне келеді.
Мадина сахнаға шыққанда, зал іші бір сәтке тына қалатын. Себебі оның даусында жасандылық жоқ еді – әрбір нота, әрбір әуен жүректен шығып, тыңдарман жүрегіне жететін. Ол орындаған әндер тек әуен ғана емес, тұтас бір тағдыр, өмірдің бір үзігі секілді сезілетін.
Көпшілік оның әндерін тыңдай отырып, өз өміріндегі қуаныш пен қайғыны, сағыныш пен үмітті еске алатын. Әсіресе, оның лирикалық шығармалары адам жанының ең нәзік қылдарын қозғайтын. Сол себепті де Мадина Ералиева халықтың ерекше сүйіспеншілігіне бөленді.
Өнердегі жолы ұзақ болмаса да, оның қалдырған мұрасы – мәңгілік. Оның дауысы уақыт өткен сайын жаңғырып, жаңа ұрпаққа жол табуда. Бұл – нағыз өнер иесіне ғана бұйыратын бақ.
Мадина тек сахнада ғана емес, өмірде де қарапайым, кішіпейіл жан болған. Онымен бірге жүрген кезімізде оның кең пейілі мен адамгершілігі бір төбе еді. Осындай қасиеттері оны халыққа одан сайын жақындата түсті деп айта аламын.
Мадина Ералиева – болмысы бөлек, жан дүниесі тұнық, ерекше жаратылған жан еді. Оның бойындағы тазалық пен ұқыптылық бірден көзге түсетін, тіпті айналасына жарық сәуле шашып тұрғандай әсер қалдыратын.
Ол тазалықты жай ғана жақсы көрген жоқ, оны өмірінің ажырамас бөлігіне айналдырған адам болатын. Айналасындағы әрбір заттың өз орнында тұрғанын, барлығының үйлесім тауып, рет-ретімен орналасқанын қалайтын. Бұл – сыртқы тәртіп қана емес, оның ішкі әлемінің де айнасы іспетті еді.
Көлікке деген ықыласы да ерекше болатын. Темір тұлпарды тек міну құралы емес, жан серігіндей көретіндей әсер қалдыратын. Алайда тағдырдың жазуымен оның өмірі де көлікпен байланысты аяқталатынын кім білген… Бұл ой жүрекке мұң ұялатады.
Ол көлігін күніне екі, кейде үш рет жуып, әрдайым тап-таза күйінде ұстайтын. Тіпті бірнеше көлігі болып, оларды киіміне үйлестіріп мінетін. Қай кезде көрсең де, бәрі жарасым тапқан, кіршіксіз тазалық пен әсемдік үйлесімін байқалатын.
Мадинаның талғамы тек тазалықпен ғана шектелмейтін. Ол сахналық бейнесіне де ерекше мән беретін. Көйлектерінің дизайнын өзі ойлап тауып, тігіншілерге арнайы айтып, сахналық киімдерін тіктіретін. Әрбір көйлегі оның ішкі әлемін, нәзік талғамын, әсемдікке деген сүйіспеншілігін айқын көрсетіп тұратын. Кейде өз қолымен де киім тігіп, өнеріне өзіндік өрнек қосатын.
Оның осы бір ұқыптылығы мен талғампаздығы бізге де әсер етпей қоймайтын. Біз де айналамызды таза ұстауға, әр нәрсеге жауапкершілікпен қарауға тырысатын едік. Өйткені мұндай қарапайым көрінетін қасиеттердің өзі адамның ішкі мәдениеті мен рухани тазалығын айқындайды.
Мадинаның жан тазалығы оның өнерінен де анық сезілетін. Оның әндерін тыңдаған сайын, мен тек әуенді ғана емес, мөлдір сезімнің, шынайы жүректің үнін еститіндеймін. Оның даусында жасандылық жоқ – тек шындық, тек сезім, тек тазалық бар.
Сондықтан да ол мен үшін жай ғана әнші емес, мәңгілік сағынышқа айналған бейне.
Мадина Ералиева – менің жүрегімде мәңгі сақталатын тұлға. Оның әндерімен бірге менің де сезімдерім мен естеліктерім өмір сүре береді.