Тұрмыстық зорлық-зомбылыққа қатысты жаңа құқықтық нормалар Қазақстан Президенті 2024 жылғы 15 сәуірде заңнамалық актілерге әйелдердің құқықтары мен балалардың қауіпсіздігіне қатысты өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы заңға қол қойғаннан кейін енгізілді. Заң 2024 жылғы 16 маусымда күшіне еніп, отбасы-тұрмыстық қатынастар саласындағы қылмыстарға көзқарасты айтарлықтай өзгертті. Атап айтқанда, денсаулыққа қасақана жеңіл зиян келтіру енді әкімшілік жауапкершілікке емес, қылмыстық жауапкершілікке әкеп соғады.
2024 жылғы 6 тамызда Ақмола облысында отбасылық жанжалдарға қатысты іс бойынша маңызды сот отырысы өтті, бұл тұрмыстық зорлық-зомбылыққа қарсы жаңа заңнамалық шараларды қолданудағы маңызды қадам болды. Бұл сот процесі қазір мемлекеттің мұндай құқық бұзушылықтарды қылмыстық құқық бұзушылықтар қатарына жатқызып, қаншалықты ауыр қабылдайтынын көрсетті. Сот Степногорск қаласында болған оқиғаға қатысты болды, онда жергілікті тұрғын полицияға бұрынғы күйеуінің үстінен шағым түсірген. Жәбірленуші денсаулыққа қасақана зиян келтіргенін айтып, медициналық қорытынды бойынша жеңіл деп бағаланған. Осыған қарамастан, бұл іс ҚР Қылмыстық кодексінің 108-1-бабы бойынша қылмыстық іс жүргізу аясында қаралды. Сот сотталушыға 40 сағат қоғамдық жұмыстарға тарту туралы қаулы шығарды, сонымен қатар, пробация қызметінің профилактикалық қадағалауын тағайындады. Сот үкімі жаңа заң аясында бірінші рет шығарылды және тұрмыстық зорлық-зомбылыққа қатысты әрекеттер үшін жазаны күшейтуге бағытталған жаңа ережелер атап өтілді. Полиция департаменті бұл іс тұрмыстық дау-дамайға қатысқандардың барлығына сабақ болады деп сенеді. Жаңа заңнамалық базада азаматтардың өз жауапкершілігін түсінуінің маңыздылығы және денсаулығына зиян келтіру жеңіл деп есептелсе де, оның салдарының ауырлығын атап өтті.
Айта кетсек, Ақмола облысында жыл басынан бері отбасы-тұрмыстық қатынастар саласында 54 қылмыстық құқық бұзушылық тіркелсе, оның 28-і тұрмыстық зорлық-зомбылыққа қатысты. Бұл қорытындылар тұрмыстық зорлық-зомбылық қаншалықты өзекті мәселе болып қала беретінін және құрбандарды қорғау үшін күшейтілген шаралар қажеттігін көрсетеді. Ақмола облысындағы сот отырысы мемлекеттің азаматтардың құқықтарын қорғауға және әрбір адам үшін қауіпсіз орта құруға бейілділігін көрсететін тұрмыстық зорлық-зомбылықпен күрестегі маңызды қадам болып табылады. Заңнамадағы өзгерістер тұрмыстық зорлық-зомбылық мәселелеріне байыппен қарау және олармен күресудің күшті құралдарын қамтамасыз ету қажеттігін айқындады. Ұзақ мерзімді перспективада бұл өзгерістер осы саладағы құқық бұзушылықтардың санын азайтуға, халықтың осал топтарын қорғауды күшейтуге және қоғамның жалпы құқықтық мәдениетін арттыруға ықпал етуі тиіс. Мемлекет әрбір азаматты зорлық-зомбылықтан қорғайтын және қолдау мен әділ сотқа сене алатындай жағдай жасауға ұмтылады.
Нұрбол ЖЫЛЫС, «Заң газеті»
