Жер – мемлекеттің экономикалық, әлеуметтік және стратегиялық дамуының негізгі ресурстарының бірі. Оның тиімді пайдаланылуы елдің азық-түлік қауіпсіздігіне, ауыл шаруашылығының дамуына, жаңа өндірістердің қалыптасуына және ауылдық аумақтардың әлеуметтік-экономикалық жағдайының жақсаруына тікелей әсер етеді. Сондықтан жер қатынастары саласындағы мемлекеттік саясаттың негізгі міндеттерінің бірі – жер ресурстарын заң талаптарына сәйкес әрі ұтымды пайдалану.
Абай облысы – ауыл шаруашылығы мен мал шаруашылығын дамыту үшін айтарлықтай әлеуеті бар өңір. Кең көлемдегі ауыл шаруашылығы алқаптары, жайылымдық және шабындық жерлер облыстың экономикалық дамуында маңызды орын алады. Осы мүмкіндікті тиімді пайдалану – тек мемлекеттік органдардың ғана емес, жер пайдаланушылардың да ортақ жауапкершілігі.
Жер учаскесін алу – бұл тек құқыққа ие болу емес, сонымен қатар белгілі бір міндеттерді орындауды білдіреді. Жер пайдаланушы жерді нысаналы мақсатына сәйкес пайдалануға, оның құнарлылығын сақтауға, заңнамада белгіленген талаптарды орындауға тиіс. Өйткені пайдаланылмай жатқан немесе мақсатынан тыс пайдаланылған әрбір жер учаскесі өңірдің экономикалық айналымына түспей, белгілі бір даму мүмкіндігінің жоғалуына алып келеді.
Осыған байланысты пайдаланылмай жатқан және заң талаптарын бұза отырып пайдаланылатын жерлерді анықтау, оларды мемлекеттік қорға қайтару және кейіннен экономикалық айналымға енгізу жұмыстарының маңызы зор.
Мемлекеттік жер бақылауының басты мақсаты – жер пайдаланушыларды жазалау емес. Оның негізгі мәні – заң бұзушылықтардың алдын алу, жерді тиімді пайдалануға жағдай жасау және жер ресурстарының сақталуын қамтамасыз ету.
Бақылау барысында жер учаскесінің нақты пайдаланылуы, оның нысаналы мақсатына сәйкестігі, жер заңнамасының талаптарының орындалуы зерделенеді.
Заң бұзушылық анықталған жағдайда, ең алдымен, оны жою бойынша тиісті шаралар қабылданады. Жер пайдаланушыға заңнамада көзделген талаптарды орындау және анықталған кемшіліктерді жою қажеттігі түсіндіріледі.
Бұл ретте профилактикалық жұмыстардың маңызы ерекше. Жер қатынастары саласындағы заңнама талаптарын түсіндіру, жер пайдаланушылардың құқықтары мен міндеттерін жеткізу, заң бұзушылықтарға жол бермеу жөніндегі ақпараттық жұмыстар – тиімді мемлекеттік басқарудың маңызды бөлігі.
Бүгінде жер ресурстарын тиімді басқару тек бақылау шараларымен шектелмейді. Қайтарылған жерлердің кейіннен нақты пайдалануға берілуі, ауыл шаруашылығы айналымына енгізілуі және олардың экономикалық әлеуетінің іске асырылуы да маңызды.
Әрбір қайтарылған жер учаскесі – жаңа өндіріс, жаңа жұмыс орны, ауыл шаруашылығы өнімін өндіру және ауылдық аумақтарды дамыту үшін жаңа мүмкіндік.
Жер – ұрпақтан ұрпаққа берілетін баға жетпес табиғи ресурс. Бүгінгі жерді қалай пайдалансақ, келешек ұрпаққа сондай мүмкіндік қалдырамыз. Осы тұрғыдан алғанда, жерге ұқыпты қарау, оны мақсатты әрі тиімді пайдалану – заң талабы ғана емес, азаматтық жауапкершілік.
Абай облысының жер ресурстарын тиімді пайдалану – өңірдің орнықты дамуының маңызды шарттарының бірі. Мемлекеттік органдар мен жер пайдаланушылардың өзара түсіністігі, заң талаптарын сақтау және ортақ жауапкершілік қағидаты қалыптасқан жағдайда ғана жердің экономикалық әлеуетін толық пайдалануға мүмкіндік бар.
Жер – елдің байлығы. Оны тиімді пайдалану – бүгінгі күннің міндеті әрі келешек алдындағы жауапкершілік.
А. Токсанбаев, Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің Жер ресурстарын басқару комитеті Абай облысының жер ресурстарын басқару департаментінің басшысы
