Қазіргі қоғамда жемқорлық мәселесі өзектілігін жоғалтпай отыр. Бұл тек заң бұзушылық емес, ол – қоғамдағы сенімге, әділдікке және тұрақтылыққа қауіп төндіретін күрделі құбылыс. Жемқорлықтың салдары тек бір салада ғана емес, бүкіл мемлекет деңгейінде байқалады. Сондықтан бұл мәселеге бейжай қарауға болмайды.
Жемқорлық көбінесе адамның жеке пайдаға ұмтылуынан туындайды. Кейбір адамдар өз қызметін пайдаланып, заңды айналып өтуді қалыпты жағдай деп қабылдайды. Мұндай көзқарас біртіндеп қоғамға таралып, қауіпті әдетке айналуы мүмкін. Егер адамдар пара беру немесе алу арқылы мәселе шешуді оңай жол деп есептесе, онда заңның маңызы төмендейді.
Бұл құбылыс қоғамдағы тең мүмкіндіктер қағидасын бұзады. Адал еңбек етіп жүрген азаматтардың еңбегі бағаланбай, керісінше заңсыз әрекетке барғандар артықшылыққа ие болады. Мұндай жағдай әділетсіздік сезімін күшейтіп, адамдардың мемлекетке деген сенімін әлсіретеді. Сенім жоғалған жерде қоғамның дамуы да тежеледі.
Жемқорлықтың экономикалық зияны да айтарлықтай. Мемлекеттік қаржы тиімді жұмсалмай, кейбір жобалар сапасыз орындалады немесе аяқталмай қалады. Бұл тек қаржылық шығын ғана емес, уақыт пен мүмкіндіктің де жоғалуы. Сонымен қатар, шетелдік инвесторлар сенімсіз ортада жұмыс істеуге асықпайды, бұл ел экономикасының дамуын баяулатады.
Осы мәселемен күресу үшін тек заң қабылдау жеткіліксіз. Ең маңыздысы – қоғамның көзқарасын өзгерту. Әрбір адам өзінің әрекетіне жауапкершілікпен қарауы тиіс. Адалдықты таңдау – бұл үлкен өзгерістің бастауы. Егер әр азамат пара беруден бас тартса, жемқорлықтың тамыры әлсірейді. Жемқорлықпен күресте тек заң ғана емес, әр азаматтың жауапкершілігі де маңызды. Әр адам заңды сақтап, пара бермеуге және алмауға міндетті. Егер қоғамда адалдық пен әділдік қалыптасса, жемқорлықтың деңгейі де төмендейді.
Білім беру саласының да рөлі ерекше. Жастарға тек білім беріп қана қоймай, оларды адал, жауапты азамат ретінде тәрбиелеу қажет. Өйткені болашақ қоғамның қандай болатыны бүгінгі ұрпаққа байланысты. Егер жастар әділдік пен заңды құрметтеуді үйренсе, ертеңгі күні қоғамда оң өзгерістер болады.
Мемлекет те бұл бағытта нақты қадамдар жасауы керек. Мемлекеттік органдар ашықтықты қамтамасыз етуі тиіс. Халыққа көрсетілетін қызметтердің сапасы артса, электронды жүйелер дамыса, жемқорлықтың алдын алуға болады. Мемлекеттік қызметтің сапасын жақсарту, заң талаптарын қатаң сақтау – осының бәрі жемқорлық деңгейін төмендетуге ықпал етеді. Сонымен қатар, әрбір құқық бұзушылыққа әділ баға беріліп, жазасыз қалмауы тиіс.
Қорытындылай айтқанда, жемқорлықпен күрес – тек мемлекеттің ғана емес, бүкіл қоғамның ортақ міндеті Оны жеңу үшін әркім өз үлесін қосуы қажет. Адалдық пен әділдік басты құндылыққа айналған кезде ғана біз дамыған, сенімді қоғам қалыптастыра аламыз.
Заңды құрметтеу және жеке жауапкершілік арқылы ғана біз әділ әрі дамыған қоғам құра аламыз.
Ақтөбе облысының кәмелетке толмағандардың істері жөніндегі мамандандырылған ауданаралық сотының аға приставы Г.Д.Байсакалова
