Тұлғаға қарсы қылмыс – адам мен азаматтың өміріне, денсаулығына, бостандығына, ар-намысы мен қадір-қасиетіне, жыныстық қол сұғылмаушылыққа, конституциялық құқықтары мен бостандықтарына, кәмелетке толмағандардың отбасының мүдделеріне қол сұғатын қылмыстық әрекеттер жатады.
Тұлғаға қарсы қылмыс шабуыл объектісі бойынша қылмыстың ең қауіпті түрлерінің бірі болып табылады. Тұлғаға қарсы қылмыстар – адамға, оның өміріне, денсаулығына, бостандығына, ар-намысы мен қадір-қасиетіне тікелей және бірден зиян келтіруге бағытталған кінәлі құқыққа қарсы әрекеттер. Қылмыстық кодексте қылмыстың осы түрі үшін жауапкершілікті қарастыратын 53-бап бар. Олар бірнеше тарауға бөлінген. - өмір мен денсаулыққа қарсы қылмыстар: кісі өлтіру, кісі өлтіруге итермелеу, ұрып-соғу, азаптау және т.б.; - жеке адамның бостандығына, ар-намысы мен қадір-қасиетіне қарсы қылмыстар: адам ұрлау. Жала жабу, қорлау; - адам мен азаматтың конституциялық құқықтары мен бостандықтарына қарсы қылмыстар: азаматтардың теңдігін бұзу, тұрғын үйге қол сұғылмаушылықты бұзу және т.б.; отбасына және кәмелетке толмағандарға қарсы қылмыстар: кәмелетке толмағандарды сату, баланы алмастыру және т.б. Адам мен азаматтың конституциялық құқықтары мен бостандықтарына нұқсан келтіретін қылмыстар.
Адам мен азаматтың конституциялық құқықтары мен бостандықтарына нұқсан келтіретін қылмыстар. Адам мен азаматтардың қылмыстық заңмен қорғалатын барлық конституциялық құқықтары мен бостандықтары қылмыстың нақты объектісін – конституциялық құқықтар мен бостандықтардың жиынтығын құрамайды. Тікелей объект – белгілі бір қылмыспен қол сұғылған заңмен берілген нақты конституциялық құқық немесе бостандық. Бірқатар композицияларда қосымша объектілер бар, олар нақты мақалалардан басқа төменде талқыланады. Қылмыстың объективтік жағы іс-әрекетпен, сирек әрекетсіздікпен көрінеді. Бірнеше баптың міндетті белгісі (ҚК 139, 142-баптары) қылмыс жасау тәсілі болып табылады. Адамның және азаматтың конституциялық құқықтары мен бостандықтарына қарсы қылмыстардың субъектісі 16 жасқа толған, есі дұрыс, жеке тұлға болып табылады. Бірқатар қылмыстарда субъект ерекше, мысалы, лауазымды тұлға болып табылады. Конституциялық құқықтар мен бостандықтарға нұқсан келтіретін қылмыстардың субъективтік жағы. Олар тікелей немесе жанама қасақаналықпен жасалған. Бір ғана қылмыс (ҚК 143-бабы) абайсызда жасалуы мүмкін.
Жезқазған қаласының мамандандырылған
тергеу сотының сот әкімшісі Ж.Ж.Жарылқасын
