Қазіргі жаһандану дәуірінде адамдардың шетелге шығуы, халықаралық деңгейде білім алуы, жұмыс істеуі немесе өз құқығын қорғауы қалыпты жағдайға айналды. Осындай кезде әр елдің мемлекеттік органдарынан берілген құжаттардың өзге мемлекеттерде заңды күшке ие болуы маңызды рөл атқарады. Сол үшін халықаралық тәжірибеде қолданылатын ең тиімді тетік – апостиль қою рәсімі.
Апостиль – бұл құжаттың түпнұсқалығын, оны берген лауазымды тұлғаның қолы мен мөрінің заңдылығын растайтын арнайы мөртабан. Яғни ол – құжаттың халықаралық деңгейде мойындалуының кепілі. Қазақстан 1961 жылғы Гаага конвенциясына қосылғаннан бері апостиль қою тәртібі елімізде де кеңінен қолданыла бастады.
Әсіресе, сот органдарынан шығатын құжаттар үшін апостильдің маңызы ерекше. Себебі сот актілері, шешімдер, анықтамалар және басқа да құжаттар шетелдік ұйымдар мен соттарда адамның құқықтары мен мүдделерін қорғауда негізгі дәлел ретінде пайдаланылады. Мысалы, азамат некені бұзу туралы сот шешімін шетелде мойындату үшін немесе мұрагерлік істерді рәсімдеу барысында міндетті түрде апостиль қойылған құжат ұсынуы қажет болады.
Апостиль қою процесі қарапайым әрі ашық жүргізіледі. Ол үшін азамат сотқа немесе Сот департаментіне өтініш беріп, қажетті құжаттарын тапсырады. Құжаттың түпнұсқалығы тексерілген соң, арнайы апостиль мөртаңбасы қойылады. Бұл рәсім азаматтарға қосымша консулдық растау жасамай-ақ өз құжаттарын шетелде заңды түрде қолдануға мүмкіндік береді.
Апостиль – тек мөр емес, ол мемлекеттердің бір-бірінің сот жүйесіне деген сенімінің көрінісі. Ол халықаралық құқықтық қатынастарды жеңілдетіп, азаматтардың шетелмен байланысын нығайтады. Сонымен қатар, мемлекеттік қызмет көрсетудің ашықтығы мен тиімділігін арттыруға септігін тигізеді.
Қорытындылай келе, сот органдарынан шығатын құжаттарға апостиль қою – қазіргі замандағы құқықтық мәдениеттің және халықаралық ынтымақтастықтың айқын көрінісі. Бұл рәсім арқылы Қазақстан азаматтары өз құжаттарының заңдылығына сенім арта алады, ал еліміз – халықаралық деңгейде ашық әрі сенімді серіктес ретінде танылады.
Қызылорда қаласының №2 соты жетекші маманы М.Атабаева
