Қазіргі уақытта жаһандық деңгейде мемлекеттік мекемелерде қызметтерді көрсетуді цифрландыру және автоматтандыру мәселелері, өнеркәсіптік революцияның технологиялық ауқымына сәйкес, қарқынды түрде талқылануда. Қызмет көрсетудің оңтайландырылған жүйесін қалыптастыру үшін цифрлық технологияларды қолдану шешуші маңызға ие.
Жұмыс орнын цифрландыру – бұл бірыңғай әрі икемді виртуалды ортаны қалыптастыру үшін заманауи цифрлық технологияларды (бұлттық сервистерді, CRM жүйелерін, мессенджерлерді) енгізу. Бұл кеңседен тыс жерде де тапсырмалар мен деректерге қол жеткізуге мүмкіндік береді, жұмыс жылдамдығын арттырады, процестерді автоматтандырады және қызметкерлер арасындағы өзара іс-қимылды жақсартып, дәстүрлі физикалық кеңсені цифрлық кеңістікпен алмастырады.
Қазіргі заманда цифрлық технологиялар мемлекеттік қызметтің барлық салаларына белсенді түрде енгізілуде. Осындай салалардың бірі – сот ісін жүргізу. Сот жүйесі қызметкерлерінің жұмыс орнын цифрландыру жұмыстың тиімділігін арттыруға, істерді қарау мерзімін жеделдетуге, сот процестерінің ашықтығын қамтамасыз етуге және азаматтардың сот төрелігіне қол жеткізуін жақсартуға бағытталған. Электрондық құжаттарды, автоматтандырылған жүйелерді және онлайн-сервистерді пайдалану соттардың қызметін едәуір оңтайландырып, әкімшілік жүктемені азайтуға мүмкіндік береді.
Сот ісін жүргізуді цифрландыру – бұл ақпараттық және коммуникациялық технологияларды сот органдарының қызметіне енгізу процесі. Ол электрондық деректер базаларын, істерді басқарудың автоматтандырылған жүйелерін, электрондық құжат айналымын, сондай-ақ сот процесінің қатысушыларымен өзара әрекеттесу үшін онлайн-платформаларды пайдалануды қамтиды.
Сот қызметкері мен сот аппараты қызметкерлерінің жұмыс орнын цифрландыру барлық негізгі процестерді компьютерлік технологияларды пайдалана отырып жүзеге асыруға жағдай жасауға бағытталған. Бұл ақпаратты электрондық түрде сақтау, өңдеу және беру, сондай-ақ онлайн процестерді өткізу мүмкіндігін қамтамасыз етеді.
Сот ісін жүргізудегі цифрлық жұмыс орны бірнеше негізгі құрамдас бөліктерді қамтиды:
- Электрондық құжат айналымы.
Барлық процессуалдық құжаттар электрондық түрде жасалуы, жіберілуі және сақталуы мүмкін. Бұл қағаз құжаттарды қолдануды азайтып, процесс қатысушылары арасындағы ақпарат алмасуды жеделдетуге мүмкіндік береді.
- Автоматтандырылған ақпараттық жүйелер.
Соттарда істерді тіркеу, оларды судьялар арасында бөлу, қарау мерзімдерін бақылау және сот статистикасын қалыптастыру үшін арнайы бағдарламалық кешендер қолданылады.
- Азаматтарға арналған электрондық сервистер.
Азаматтар мен заңды тұлғалар интернет-порталдар арқылы өтініштер мен шағымдар бере алады, істің қаралу мәртебесін қадағалай алады және сот шешімдерін электрондық түрде ала алады.
- Электрондық деректер базалары мен архивтер.
Цифрлық архивтер үлкен көлемдегі ақпаратты сақтау, қажетті құжаттарды жылдам табу және олардың сақталуын қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.
- Бейнеконференц байланыс.
Заманауи технологиялар сот отырыстарын қашықтықтан өткізуге мүмкіндік береді. Бұл әсіресе процестің басқа өңірлерде немесе жазалау орындарында орналасқан қатысушылары үшін өзекті болып табылады.
Сот жүйесіне цифрлық технологияларды енгізудің бірнеше маңызды артықшылықтары бар:
- судьялар мен сот аппараты қызметкерлерінің жұмыс тиімділігін арттыру;
- істерді қарау мерзімдерін қысқарту;
- сот жүйесінің ашықтығы мен көрнекілігін арттыру;
- қағаз құжаттарды қолдану және сақтау шығындарын азайту;
- азаматтардың сот төрелігіне қолжетімділігін жақсарту;
- сот процестерін бақылау деңгейін көтеру.
Сонымен қатар, цифрландыру істерді бөлу және ақпаратты өңдеу кезінде адам факторын азайтуға ықпал етіп, сот шешімдерінің объективтілігі мен әділдігін арттырады.
Сонымен бірге, сот ісін жүргізуге цифрлық технологияларды енгізу белгілі бір қиындықтармен қатар жүреді. Олардың ішінде мынадай мәселелерді атап өтуге болады:
- ақпараттық жүйелерді құру және қызмет көрсетуге айтарлықтай қаржылық шығындардың қажеттілігі;
- қызметкерлерді жаңа технологияларды пайдалану бойынша оқыту қажеттілігі;
- ақпараттық қауіпсіздік және жеке деректерді қорғау мәселелері;
- техникалық ақаулардың мүмкіндігі және электрондық жүйелерге тәуелділік.
Сәтті цифрландыру үшін сенімді инфрақұрылымды қамтамасыз ету, ақпаратты қорғаудың жоғары деңгейін сақтау және бағдарламалық шешімдерді үздіксіз жетілдіру маңызды болып табылады.
Сот ісін жүргізудегі жұмыс орнын цифрландыру – заманауи сот жүйесінің дамуының маңызды кезеңі болып табылады. Ақпараттық технологияларды пайдалану соттардың жұмыс тиімділігін арттыруға, істерді қарау мерзімін жеделдетуге және азаматтар үшін сот төрелігіне қолжетімділікті жеңілдетуге мүмкіндік береді. Қазіргі қиындықтарға қарамастан, цифрлық технологиялардың әрі қарай дамуы сот жүйесін жетілдіруге және сот төрелігінің сапасын арттыруға ықпал ететін болады.
Цифрландыру кадрларды басқаруға деген көзқарасты өзгертеді. Ол қызмет алушылар мен қызметкерлердің адалдығын, ыңғайлылық, икемділік және жайлылық арқылы арттыруға ықпал етеді. Алайда бұл сондай-ақ жоғары деңгейдегі цифрлық сауаттылықты және деректердің қауіпсіздік жүйелерін дұрыс баптауды талап етеді.
Шығыс Қазақстан облысының мамандандырылған ауданаралық әкімшілік соты әкімшісінің басшысы С.Х. Нугыманова
