Қазіргі таңда мемлекетіміздің құқықтық жүйесінде азаматтарға көрсетілетін қызметтерді барынша қолжетімді әрі тиімді ету басты мақсаттардың бірі болып отыр. Әсіресе, сот органдарынан шығатын ресми құжаттарға апостиль қою рәсімі мен электрондық үкімет веб-порталының қызметтері осы бағыттағы маңызды қадамдар қатарында.
Қазақстан Республикасы 1961 жылғы Гаага конвенциясына қосылған мемлекеттердің бірі ретінде апостиль қою тәртібін енгізген. Апостиль – бұл құжаттың түпнұсқалығын және оның заңды күшін растайтын арнайы мөртаңба. Шетелде құжаттарды пайдалану кезінде ол қосымша консулдық немесе дипломатиялық заңдастыру рәсімін қажет етпейді.
Сот органдарынан шығатын:
• сот шешімдері, үкімдер мен ұйғарымдар;
• сот органдары берген анықтамалар;
• архивтік құжаттардың көшірмелері.
Азамат алдымен соттан қажетті құжатты алады. Кейін оны апостиль қою үшін Әділет органдарына немесе «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясына тапсырады. Қазіргі таңда бұл қызметті электронды форматта да алу мүмкіндігі бар.
Апостиль қойылған құжаттың заңдық күші Қазақстан аумағынан тыс жерлерде де мойындалады. Бұл әсіресе шетелге оқуға түсетін, жұмысқа орналасатын немесе жеке істерін реттейтін азаматтар үшін аса маңызды.
Мемлекеттік қызметтердің қолжетімділігін арттыруда электрондық үкімет веб-порталы (www.egov.kz) ерекше орын алады. Портал арқылы азаматтар үйден шықпай-ақ сот құжаттарын рәсімдеп, апостиль қоюға өтініш бере алады.
Порталдың негізгі артықшылықтары:
• Жылдамдық пен қолайлылық – кез келген қызметті онлайн түрде рәсімдеу;
• Ашықтық – өтініштің мәртебесін қадағалау мүмкіндігі;
• Тиімділік – уақыт пен қаржыны үнемдеу;
• Кешенді қызметтер – сот актілерін алу, айыппұлдарды төлеу, әлеуметтік төлемдер мен анықтамаларды рәсімдеу.
Egov порталына қол жеткізу үшін азаматтар электрондық цифрлық қолтаңбаны (ЭЦҚ) немесе биометриялық сәйкестендіруді пайдаланады. Қосымша ыңғайлы құрал ретінде eGov mobile қосымшасы ұсынылған.
Сот құжаттарына апостиль қою және электрондық үкімет веб-порталының қызметтерін пайдалану – заманауи құқықтық мемлекет құру жолындағы маңызды қадам. Бұл екі тетік азаматтарға уақыт үнемдеуге, артық рәсімдерден құтылуға, әрі халықаралық деңгейде құжаттардың заңды күшін мойындатуға мүмкіндік береді.
Мемлекетіміз ұсынған бұл жүйелер азаматтардың құқықтық сауаттылығын арттырып қана қоймай, сот және мемлекеттік органдардың ашықтығын қамтамасыз етуге де қызмет етуде.
Қызылорда қаласының әкімшілік
құқық бұзушылықтар жөніндегі
мамандандырылған сотының
жетекші маманы Л.Әбдуәли
