Кассациялық соттар – бұл жоғары инстанциядағы соттар, олар бірінші және апелляциялық соттар шешімдерінің заңдылығы мен әділдігін тексереді. Кассациялық соттардың ашылуы Қазақстанның құқықтық жүйесінде сапалы өзгерістер мен жаңалықтарға жол ашты. Олар бірінші және апелляциялық соттардан өткен шешімдердің заңдылығын тексереді және қажет болған жағдайда оларды өзгерту немесе күшін жою құқығына ие.
Кассациялық соттар өз қызметінде тек заңды мәселелерді шешеді, яғни соттардың заңсыз немесе негізсіз шешімдерін қайта қарастырады. Кассациялық инстанция сот жүйесінде соңғы шешімді шығаратын орган болып табылады. Сондықтан оның жұмысын тиімді және әділ жүргізу өте маңызды. Олардың негізгі міндеті: 1. Құқықтық нормаларды түсіндіру. Кассациялық соттар құқықтық нормаларды дұрыс қолдану мәселелерін шешеді, заңның біркелкі қолданылуын қамтамасыз етеді. 2. Сот шешімдерінің заңдылығын тексеру. Соттардың бірінші және апелляциялық инстанцияларда қабылдаған шешімдерінің заңдылығын тексереді. Егер сот шешімі заңсыз болса, кассациялық сот оны қайта қарастырады. 3. Құқық бұзушылықтарды жою. Кассациялық соттар азаматтардың құқықтарын қорғау, заң бұзушылықтарды жою және әділдікті қалпына келтіру міндетін атқарады. 4. Сот практикасының бірізденуі. Кассациялық соттар жалпы сот практикасын қалыптастырады. Бұл елдің барлық аймақтарында бірдей сот тәжірибесін қамтамасыз етуге көмектеседі. Қазақстанда кассациялық соттар облыстық, қалалық және республикалық деңгейде жұмыс істейді. Әрбір деңгейде арнайы кассациялық алқалар құрылған, олар тек өз құзыретіне жататын істерді қарастырады. 1. Республикалық кассациялық сот – бұл жоғары деңгейдегі сот, ол еліміздегі барлық аймақтардан түскен кассациялық шағымдарды қарайды. 2. Облыстық және қалалық кассациялық соттар – бұл соттар өз деңгейінде қаралатын істерді шешеді, яғни олар апелляциялық соттың шешімдеріне қарсы шағымдарды қарайды. Кассациялық соттардың артықшылығы. 1. Әділдік пен заңдылықты қамтамасыз ету: Кассациялық соттар азаматтардың құқықтарын қорғауға, заң бұзушылықтарды анықтауға және олардың алдын алуға мүмкіндік береді. 2. Сот жүйесінің ашықтығын арттыру. Кассациялық соттар арқылы сот шешімдерінің сапасы мен әділдігі тексеріледі, бұл халықтың сот жүйесіне деген сенімін арттырады. 3. Жоғары кәсібилік. Кассациялық соттар тек кәсіби және білікті судьялардан тұрады. Олар құқықтық мәселелерді терең зерттеп, әділ шешім қабылдауға бағытталған. 4. Сот шешімдерінің біркелкілігін қамтамасыз ету. Кассациялық соттар түрлі аймақтарда бірдей шешімдер қабылдауға көмектеседі, бұл сот практикасының біркелкілігін арттырады.
Абай САБИРАДДИНОВ, Түпқараған аудандық сотының судьясы МАҢҒЫСТАУ ОБЛЫСЫ
