Бүгінгі таңда тұтынушылар өнімнің сапасына ғана емес, оның шығу тегіне де көбірек көңіл бөлуде. Сатып алушылар үшін өнімнің қай жерде жасалғанын, оның басқалардан қалай ерекшеленетінін және неге оған сенуге болатынын түсіну маңызды. Сондықтан дүние жүзінде аймақтық брендтер мен географиялық нұсқауға қызығушылық артып келеді.
Географиялық нұсқау зияткерлік меншіктің жаңа, бірегей объектісі болып табылады. Географиялық нұсқау — белгілі бір орынмен байланысты және шыққан жеріне байланысты ерекше қасиеттерге ие тауардың белгісі. Қарапайым тілмен айтқанда, бұл өнім белгілі бір аймақта өндірілгендіктен танымал болған кезде. Оның сапасы, дәмі, қасиеттері мен беделіне табиғи жағдайлар, климат, жергілікті дәстүрлер және өндірушілердің тәжірибесі әсер етеді. Мысалы, белгілі бір бал өзінің бірегей аймақтық өсімдіктерімен танымал болуы мүмкін; оның арнайы өндіріс технологиялары үшін ірімшік; және оның жергілікті табиғи жағдайлары үшін ет немесе сүт өнімдері. Уақыт өте келе мұндай өнімдер белгілі бір аймақпен байланыстыра бастайды және оның шынайы визит картасына айналады. Аймақ өз брендін дамытқан сәтте оның шекарасынан тыс жерде әңгіме тақырыбына айналады. Географиялық нұсқау:
— аймақтық танылуды арттыру;
— тұтынушылардың сенімін қалыптастыру;
— жергілікті өндірушілерді қорғау;
— өнімге сұранысты арттыру;
— туризм мен жергілікті бизнесті дамыту;
— өндірістік дәстүрлерді сақтауға көмектеседі.
Бизнес үшін географиялық нұсқау жай ғана әдемі атау емес; бұл жарнамалық құрал және бәсекелестік артықшылық.
Географиялық нұсқауды тіркеу кәсіпкерлерге бәсекелестерден ерекшеленуге, өз өнімінің құнын арттыруға, беделін нығайтуға, өздерін әділетсіз көшіруден қорғауға және сыртқы нарықтарға шығуға мүмкіндік береді. Бұл ерекше жергілікті өнім шығаратын шағын және орта бизнес үшін маңызды.
Географиялық нұсқауға тамақ өнімдері, сусындар, ауылшаруашылық өнімдері, халықтық қолданбалы өнер және жергілікті дәстүрге байланысты тауарлар жатады.
Негізгі шарт — өнім нақты аумаққа байланысты болуы керек және дәл осы орналасуға байланысты пайда болатын сипаттамаларға ие болуы керек.
Қазақстан қазірдің өзінде танымал және ілгерілету үшін айтарлықтай әлеуеті бар көптеген бірегей өңірлік өнімдерімен мақтана алады. Әр аймақтың өзіне тән ерекшеліктері бар: табиғи жағдайлары, дәстүрлі өндіріс әдістері, мәдени мұра.
Бүгінгі таңда географиялық нұсқаулар өңірлік экономиканы дамытудың, кәсіпкерлерді қолдаудың және елдің оң имиджін қалыптастырудың маңызды құралына айналуы мүмкін.
Географиялық нұсқау өнім атауын қорғау ғана емес. Бұл аймақты дамыту, жергілікті өндірушілерді қолдау және тұтынушылардың сенімін оятатын күшті бренд құру. Аймақ өзінің бірегей өнімдерін көрсете алатын болса, ол танымал, тартымды және бәсекеге қабілетті болады. Сондықтан да мықты аймақ шынымен танымал өнімнен басталады! — айта кетуге болады.
Д. Конкаева, Зияткерлік меншік құқықтары бойынша бөлімінің бас маманы
