Құқықтық мемлекет қалыптастыру жолында сот жүйесінің тиімділігі ерекше рөл атқарады. Әсіресе, азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын қорғауда соттардың әділ, тәуелсіз және сапалы жұмыс істеуі басты талаптардың бірі болып табылады. Осы тұрғыда кассациялық соттарды құру – сот жүйесін жетілдірудің маңызды қадамдарының бірі.
Кассациялық сот – төменгі сатыдағы соттардың шешімдерінің заңдылығы мен негізділігін тексеретін жоғары деңгейдегі сот инстанциясы. Оның негізгі мақсаты – сот тәжірибесінің бірізділігін қамтамасыз ету және заң нормаларының дұрыс қолданылуын қадағалау. Сондықтан кассациялық соттардың құрылуы құқықтық жүйенің сапасын арттыруға тікелей әсер етеді.
Біріншіден, кассациялық соттар азаматтардың әділ сотқа қол жеткізу құқығын кеңейтеді. Егер бірінші және апелляциялық сатыдағы соттарда қателіктер орын алса, кассациялық сатыда оларды түзету мүмкіндігі беріледі. Бұл өз кезегінде сот шешімдеріне деген сенімді арттырады.
Екіншіден, кассациялық соттар сот тәжірибесін біріздендіруге ықпал етеді. Әртүрлі аймақтарда заңдардың әрқалай қолданылуы құқықтық теңсіздікке әкелуі мүмкін. Ал кассациялық соттар арқылы құқық қолдану практикасы жүйеленіп, барлық өңірлерде заңдардың бірдей түсіндіріліп, қолданылуы қамтамасыз етіледі.
Үшіншіден, кассациялық соттарды құру судьялардың кәсіби деңгейін арттыруға мүмкіндік береді. Себебі кассациялық сатыда тәжірибелі, жоғары білікті судьялар жұмыс істейді. Олар төменгі сатыдағы соттардың қызметіне құқықтық баға беріп, құқықтық қателіктерді анықтайды. Бұл жалпы сот жүйесінің сапасын жақсартуға әсер етеді.
Төртіншіден, кассациялық соттар құқықтық тұрақтылық пен заң үстемдігін нығайтадэ. Әрбір іс бойынша қабылданған соңғы шешім заң талаптарына толық сәйкес болуы тиіс. Кассациялық бақылау осы талаптың орындалуын қамтамасыз етеді.
Қорытындылай келе, кассациялық соттарды құру – әділ сот жүйесін қалыптастырудағы маңызды реформалардың бірі. Ол азаматтардың құқықтарын қорғауды күшейтіп қана қоймай, сот тәжірибесінің бірізділігін қамтамасыз етеді, судьялардың кәсіби деңгейін арттырады және жалпы құқықтық мәдениеттің дамуына ықпал етеді. Сондықтан кассациялық соттардың тиімді қызметі – құқықтық мемлекеттің негізгі кепілі болып табылады.
Қызылорда қаласының №2 соты әкімшісінің басшысы М.Жүсіпбекова
