Сот жүйесінде әділ шешім шығару тек сот отырысымен шектелмейді. Іс қаралып, шешім қабылданғаннан кейін де маңызды процестік кезеңдер бар. Солардың бірі — істерді дайындау және оларды апелляциялық инстанцияға жіберу.
Бірінші сатыдағы сотта іс толық қаралып, сот актісі шығарылған соң, тараптардың апелляциялық шағым беру құқығы сақталады. Осы кезеңде сот аппараты істі жоғары тұрған соттың қарауына жолдауға міндетті. Бұл — заңмен нақты реттелген рәсім.
Істерді дайындау кезеңі
Істі апелляциялық инстанцияға жібермес бұрын бірқатар процестік және техникалық жұмыстар атқарылады. Атап айтқанда:
• істегі барлық материалдар толық жинақталады;
• талап арыздар, түсініктемелер, дәлелдемелер, сот отырысының хаттамалары, сот шешімі тексеріледі;
• құжаттар тігіліп, парақтары нөмірленеді;
• апелляциялық шағым мен оған тіркелген материалдардың талаптарға сәйкестігі қаралады.
Бұл кезең істің жоғарғы сотта сапалы әрі жедел қаралуына тікелей әсер етеді.
Апелляциялық инстанцияға жіберу
Іс тиісті талаптарға сай дайындалғаннан кейін белгіленген мерзімде апелляциялық инстанцияға жіберіледі. Апелляциялық сот бірінші сатыдағы сот шешімінің заңдылығы мен негізділігін қайта қарайды.
Апелляциялық инстанция:
• сот шешімін өзгеріссіз қалдыруы;
• шешімді өзгертуі;
• немесе күшін жоюы мүмкін.
Осылайша, апелляциялық саты сот төрелігін жүзеге асырудағы маңызды бақылау тетігі болып табылады.
Істерді дайындау және апелляциялық инстанцияға жіберу — сот процесінің ажырамас бөлігі. Бұл кезеңдердің сапалы орындалуы азаматтардың құқықтарын қорғауға, сот шешімдерінің әділ әрі заңды болуына ықпал етеді.
Д. Б. Джумагалиева, Ұлытау облыстық мамандандырылған ауданаралық сотының әкімшілік жетекшісі
