Геосаяси келіспеушіліктер бейбітшілікке нұқсан келтіруде. БҰҰ Бас хатшысы Антониу Гутерриш бұл туралы БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің бітімгершілік мәселелеріне арналған отырысында айтты.
Екіжақты және көпжақты келісімдер, халықаралық құқық нормалары мен БҰҰ Жарғысы бұзылып, елдер мен аймақтар арасындағы және олардың ішіндегі сенім азайып барады. Осы және басқа да мәселелердің барлығы, БҰҰ басшысының мәлімдемесіне сәйкес, қақтығыстар отына май құйып отыр. Сонымен қатар, бейбітшілік саласында қабылданған шаралар қиындықтарға тап болуда: ресурстар жеткіліксіз, келіспеушіліктер, оның ішінде Қауіпсіздік Кеңесінде де өсуде. Болашақ пактіне сәйкес мүше мемлекеттер бейбітшілікті қолдау операцияларын болашаққа бейімдеу бойынша жұмыс істеуге міндеттенді. Бұл мұндай шараларды ненің табысты ететінін, олардың тиімділігіне не кедергі келтіретінін және қандай жаңа үлгілер оларды икемді және тұрақты ете алатынын ортақ түсінуге мүмкіндік беруі керек. Гаитиге қатысты соңғы ұсыныстарын мысал ретінде келтірген Бас хатшының айтуынша, БҰҰ логистикалық және операциялық шығындарды, соның ішінде тасымалдауды, денсаулық сақтауды және жергілікті полицияны қолдауды өз мойнына алуға дайын. Бұл мүше мемлекеттер құрған халықаралық күшке қарулы бандаларға қарсы тұруға және бейбітшілік үшін жағдай жасауға көмектеседі. Қызметкерлердің жалақысы қолданыстағы мақсатты қор арқылы төленеді. Антониу Гутерриш мұны БҰҰ-ның аса қиын және қауіпті жағдайда жеке және бірлескен көзқарасты қалай дамыта алатынының жақсы үлгісі деп санайды. 1701 резолюциясы бойынша тараптарға өз міндеттемелерін орындауда қолдау көрсету үшін бейімделу жоспарын әзірлеген Ливандағы БҰҰ Уақытша күштердің (UNIFIL) жұмысын және Судандағы Абъее бітімгершілік операциялары да мысалға келтірілді. Аймақтық және субөңірлік ұйымдармен ынтымақтастықты нығайтудың артықшылықтары атап өтілді. Мысалы, 2719 қарар БҰҰ-ның Африка одағымен серіктестігін жаңа деңгейге көтерген. БҰҰ Бас хатшысының айтуынша, Болашақ пактіндегі мүше мемлекеттердің өтінішіне сәйкес бейбітшілікті қолдау операцияларының барлық нысандарын қайта қарау бойынша жұмыс жүргізілуде. Бұл процесс, БҰҰ-ның бейбітшілікті қолдау операцияларын қабылдаушы мемлекеттермен, БҰҰ-ның елдегі агенттіктерімен және жергілікті және аймақтық құрылымдармен бірлесіп, өтпелі кезеңді жоспарлауды мүмкіндігінше ертерек бастауға шақыруын көрсетеді.
Е.КЕБЕКБАЙ, «Заң газеті»
