Сот жүйесіндегі негізгі міндеттердің бірі – азаматтардың құқықтары мен заңды мүдделерін қорғау, істерді заң талаптарына сәйкес уақтылы әрі әділ қарау. Осы бағытта әкімшілік құқық бұзушылық туралы істерді қарау кезінде аумақтан тыс соттылық институтының маңызы ерекше.
Аумақтан тыс соттылық – заңнамада белгіленген тәртіппен істі әдеттегі аумақтық соттылық қағидаларынан тыс, басқа соттың қарауына беру мүмкіндігі. Бұл тетік сот ісін жүргізудің тиімділігін арттыруға, істің объективті қаралуына жағдай жасауға және сот төрелігіне деген сенімді нығайтуға бағытталған.
Әкімшілік құқық бұзушылық туралы істерді қарау барысында істі басқа сотқа беру мәселесі заңнамада көзделген негіздер мен тәртіпке сәйкес шешіледі. Мұндай шешім қабылданған кезде істің мән-жайлары, заң талаптары және процеске қатысушылардың құқықтарын сақтау мәселелері ескеріледі.
Аумақтан тыс соттылықты қолдану соттардың жұмысын тиімді ұйымдастыруға ықпал етіп, істерді қарау барысында заңдылық пен әділдік қағидаттарын сақтауға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, сот ісін жүргізудің ашықтығы мен бейтараптығын қамтамасыз етуге бағытталған ұйымдастырушылық шаралардың бірі болып саналады.
Әкімшілік құқық бұзушылық туралы істерді қарау кезінде заңдылықты сақтау, әрбір істің мән-жайын жан-жақты зерттеу және қабылданатын шешімнің негізді болуы – сот төрелігінің басты талаптары. Сондықтан аумақтан тыс соттылық институтын заңда белгіленген тәртіппен қолдану азаматтардың құқықтарын қорғауға және сот жүйесінің тиімділігін арттыруға қызмет етеді.
Қорытындылай келе, аумақтан тыс соттылық – сот қызметін ұйымдастырудағы маңызды құқықтық тетіктердің бірі. Оны заң талаптарына сәйкес қолдану әділ сот төрелігін жүзеге асыруға, азаматтардың құқықтарын қамтамасыз етуге және сот жүйесіне деген қоғамдық сенімді нығайтуға ықпал етеді.
Әкімшілік құқық бұзушылықтар жөніндегі мамандандырылған сотының бас маманы А. Тілек
