Қазіргі қоғамда сот жүйесіне деген сенім – құқықтық мемлекетттің басты көрсеткіштерінің бірі. Азаматтардың сотқа деген күмәнін азайту, істі қараудағы әділдік пен бейтараптықты қамтамасыз ету мақсатында құқытық жүйеде түрлі жаңашылдықтар енгізілген. Соның бірі — аумақтан тыс соттылық институты.
Аумақтан тыс соттылық – белгілі бір істі оның туындаған өңірінен тыс орналасқан басқа соттың қарауына беру мүмкіндігі. Бұл механизм соттың тәуелсіздігін күшейтуге, объективті шешім қабылдауға бағытталған.
Аумақтан тыс соттылықтың басты артықшылығы – бейтараптық. Істі қарайтын судьялар тараптармен немесе жергілікті жағдайлармен байланыссыз болғандықтан, шешім қабылдау кезінде эмоциялық немесе әкімшілік ықпал азаяды. Сонымен қатар: сот жүйесіне деген сенім артады, жемқорлық тәуекелі төмендейді, судьялардың тәуелсіздігі күшейеді.
Бүгінде цифрландыру дәуірінде сот процестерінің онлайн форматта өтуі аумақтан тыс соттылықты жүзеге асыруды жеңілдетті. Тараптар басқа өңірге бармай-ақ, бейнебайланыс арқылы сот отырысына қатыса алады.
Аумақтан тыс соттылық – тек процессуалдық норма емес. Ол құқықтық мәдениеттің, әділдікке деген ұмтылыстың және сот жүйесін жетілдіруге деген талпыныстың белгісі.
Қызылорда қаласының мамандандырылған тергеу соты әкімшісінің басшысы А.Куншыгарова
