Қазіргі жаһандану жағдайында халықаралық құқықтық қатынастардың ауқымы кеңейіп, азаматтар мен ұйымдардың шетел мемлекеттерімен байланысы жылдан жылға артып келеді. Шетелде білімалу, еңбек қызметін жүзеге асыру, некеге тұру, мүліктік мәмілелер жасау немесе өзге де құқықтық әрекеттер барысында ресми құжаттардың заңды күші ерекше маңызға ие. Осындай жағдайларда апостиль қою рәсімі халықаралық құқықтық қатынастардағы сенімділіктің маңызды кепілі ретінде танылады.
Апостиль – бұл бір мемлекеттің аумағында берілген ресми құжаттың басқа мемлекетте заңды түрде танылуын қамтамасыз ететін арнайы растау белгісі. Ол құжаттың мазмұнын растауға емес, құжатқа қол қойған лауазымды тұлғаның өкілеттігін, қолтаңбаның түпнұсқалығын және мөрдің заңдылығын куәландыруға бағытталған.
Апостиль қою тәртібі халықаралық құқықтағы маңызды тетік болып табылады және ол құжаттарды консулдық заңдастырудың күрделі рәсімін жеңілдетуге мүмкіндік береді. Нәтижесінде құжат айналымы жеделдеп, құқықтық қатынастардың айқындылығы қамтамасыз етіледі.
Апостиль рәсімі мемлекеттер арасындағы құқықтық сенімді нығайтуға бағытталған. Бір елде берілген құжаттың өзге елде мойындалуы азаматтар мен ұйымдардың құқықтарын еркін жүзеге асыруына жағдай жасайды.
Бұл рәсім халықаралық көші-қон, білім беру, еңбек қатынастары және отбасылық құқық салаларында кеңінен қолданылады. Апостильдің болуы құжаттардың шынайылығына күмән туғызбай, құқықтық даулардың алдын алуға ықпал етеді.
Апостиль институтының басты артықшылықтарының бірі – рәсімнің айқын әрі бірізді болуы. Ол:
• құжаттарды бірнеше мемлекеттік органда заңдастыру қажеттілігін жояды;
• уақыт пен қаржылық шығындарды азайтады;
• азаматтар мен ұйымдар үшін қолайлы құқықтық орта қалыптастырады.
Осы арқылы апостиль қою рәсімі халықаралық құқықтық қатынастардың тиімділігін арттырып, бюрократиялық кедергілерді қысқартады.
Апостиль азаматтардың құқықтарын қорғаудың тиімді құралы болып табылады. Шетелде оқуға түсу, жұмысқа орналасу немесе мүліктік құқықтарды рәсімдеу кезінде құжаттардың заңды күші сенімді түрде қамтамасыз етіледі.
Бұл, өз кезегінде, азаматтардың құқықтық қауіпсіздігін арттырып, олардың халықаралық кеңістікте еркін әрекет етуіне мүмкіндік береді.
Апостиль қою рәсімі мемлекеттер арасындағы құқықтық ынтымақтастықтың нығаюына ықпал етеді. Құжаттардың өзара танылуы халықаралық құқықтық тәртіпті тұрақтандырып, мемлекетаралық сенімді арттырады.
Сонымен қатар, апостиль институты халықаралық шарттар мен келісімдердің тиімді іске асуына негіз болып, құқықтық мемлекет қағидаттарын халықаралық деңгейде жүзеге асыруға мүмкіндік береді.
Қорытындылай келе, апостиль қою рәсімі – халықаралық құқықтық қатынастардағы сенімділік кепілі ретінде маңызды құқықтық институт болып табылады. Ол құжаттардың заңды күшін қамтамасыз етіп қана қоймай, азаматтар мен ұйымдардың құқықтарын қорғауға, халықаралық құқықтық ынтымақтастықты дамытуға және құқықтық тұрақтылықты нығайтуға бағытталған.
Апостиль институтының тиімді әрі дұрыс қолданылуы – заманауи құқықтық қатынастардың ажырамас бөлігі және халықаралық деңгейде заң үстемдігін қамтамасыз етудің маңызды тетігі.
Қызылорда қаласының әкімшілік
құқық бұзушылықтар жөніндегі
мамандандырылған сотының
судьясы Тұңғышбаев И.
