Қазіргі жаһандану дәуірінде азаматтардың шетелде білім алуы, жұмыс істеуі, некеге тұруы немесе басқа да құқықтық әрекеттер жасауы жиі кездеседі. Осындай жағдайларда ресми құжаттарды шетел мемлекеттерінде заңды түрде пайдалану қажеттілігі туындайды. Бұл ретте апостиль қою рәсімі ерекше маңызға ие.
Апостиль – бұл бір мемлекеттің аумағында берілген ресми құжаттың екінші мемлекетте заңды күшке ие болуын қамтамасыз ететін арнайы мөр. Аталған рәсім 1961 жылғы 5 қазандағы Гаага конвенциясына сәйкес енгізілген. Қазақстан Республикасы осы Конвенцияға қосылғандықтан, апостиль қою тәртібі елімізде заңнамалық тұрғыда реттелген.
Апостиль қою арқылы құжаттың түпнұсқалығы, оған қол қойған лауазымды тұлғаның өкілеттігі және мөрдің немесе мөртаңбаның дұрыстығы расталады. Бұл өз кезегінде құжаттарды қосымша заңдастыру рәсімдерінсіз шетелде қолдануға мүмкіндік береді.
Қазақстан Республикасында апостиль қою құзыреті бірнеше мемлекеттік органдарға жүктелген. Атап айтқанда, білім туралы құжаттарға – Білім және ғылым министрлігі, сот құжаттарына – Жоғарғы Сот жанындағы Сот әкімшілігі, нотариаттық құжаттарға – Әділет министрлігі және өзге де уәкілетті органдар арқылы жүзеге асырылады.
Апостиль тек Конвенцияға қатысушы мемлекеттер арасында ғана қолданылады. Егер құжат ұсынылатын мемлекет аталған Конвенцияға қосылмаған болса, онда құжаттарды консулдық заңдастыру рәсімінен өткізу қажет.
Азаматтар апостиль қою үшін тиісті мемлекеттік органға немесе «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясы арқылы өтініш бере алады. Құжаттарды рәсімдеу барысында олардың дұрыстығы мен толықтығына ерекше назар аудару қажет, себебі қателіктер рәсімнің кешігуіне немесе бас тартуға әкелуі мүмкін.
Қорытындылай келе, апостиль – халықаралық құқықтық қатынастарды жеңілдететін, азаматтардың құқықтарын тиімді жүзеге асыруға мүмкіндік беретін маңызды құрал. Сондықтан әрбір азамат аталған рәсімнің мәнін түсініп, оны дұрыс қолдана білуі қажет.
Қызылорда облысының мамандандырылған ауданаралық әкімшілік сотының
бас маман-сот отырысының хатшысы
Бодыкова Ақзер Ғалымқызы
