Алқабилер соты — азаматтардың сот төрелігіне тікелей қатысуын қамтамасыз ететін ерекше сот институты. Бұл жүйе — қоғам мен мемлекеттік сот билігі арасындағы көпір іспетті. Қазақстан Республикасында алқабилер соты 2007 жылдан бастап енгізілген. Оның мақсаты – сот үдерісінің ашықтығы мен әділеттілігін арттыру, халықтың сотқа деген сенімін күшейту.
Алқаби болу талаптары:
— 25 жасқа толған ҚР азаматы;
— Соттылығы жоқ;
— Психикалық немесе басқа ауыр сырқатпен есепте тұрмайтын;
— Мемлекеттік қызметте немесе құқық қорғау органдарында жұмыс істемейтін тұлға болуы қажет.
Алқабилер соты — азаматтық қоғамның дамуы мен сот билігінің ашықтығының көрсеткіші. Бұл жүйе халықтың сот төрелігіне деген сенімін арттырып, әділдік салтанат құруына жол ашады. Сондықтан алқабилер институтын жетілдіру — заң үстемдігін қамтамасыз етудің маңызды бағыты.
Алқабилер соты – бұл демократиялық мемлекеттің басты белгілерінің бірі ретінде танылатын, халықтың сот төрелігіне тікелей қатысуының ерекше нысаны. Қазақстанда бұл институт алғаш рет 2007 жылы Қылмыстық-процестік кодекске енгізіліп, қазіргі таңда қылмыстық істердің белгілі бір санаттары бойынша қолданылады.
Алқабилер тек соттың бір бөлігі ретінде емес, әділ сот төрелігін жүзеге асырушы құрам ретінде маңызды рөл атқарады. Олар кәсіби судьялармен қатар отырып, істің мән-жайын зерттейді, тараптардың дәлелдерін тыңдайды және дауыс беру арқылы айыпталушының кінәлі немесе кінәсіз екенін анықтайды. Ал жаза түрін таңдауды кәсіби судья шешеді.
Қазақстан Республикасында алқабилер институты — сот төрелігінің әділеттілігі мен ашықтығын қамтамасыз етудің бір тетігі ретінде қарастырылады. Бұл жүйе азаматтардың елдегі құқықтық процеске белсенді қатысуына мүмкіндік береді.
Алқабилер соты — құқықтық мемлекеттің маңызды институты. Ол сот процесінің демократиялығын арттырып, халықтың мемлекетке деген сенімін күшейтеді. Алдағы уақытта бұл жүйені жетілдіру, оның қолдану аясын кеңейту — еліміздің сот реформасының маңызды бөлігі болуы тиіс.
Маңғыстау облысының қылмыстық
істер жөніндегі мамандандырылған
ауданаралық сотының бас маманы –
