Қазіргі таңда әрбір дамыған мемлекеттің алдында тұрған ең басты сынақтардың бірі – сыбайлас жемқорлықпен күрес. Бұл әлеуметтік дерттің тамыры тереңге кетсе, ол елдің экономикасын ғана емес, ең бастысы, азаматтардың әділдікке деген сенімін шайқалтады. «Заң мен тәртіп» қағидаты үстемдік құрған қоғамда парақорлық пен заңсыздыққа орын болмауы тиіс. Алайда, бұл мәселемен тек қатаң жазалау шаралары арқылы ғана күресу жеткіліксіз. Ең әуелі қоғамдық сананы өзгерту – уақыт талабы.
ҚР Конституциясы бойынша заң алдында барлық азамат тең. Алайда тұрмыстық деңгейде немесе қызмет бабында кейбір тұлғалардың «мәселені заңсыз жолмен шешуге» тырысуы – құқықтық сананың әлі де толық қалыптаспағанын көрсетеді.
Пара беру немесе алу – бұл тек қылмыстық кодекс баптарының бұзылуы ғана емес, бұл – бүкіл қоғамның мүддесіне жасалған қиянат. Әрбір заңсыз әрекеттің артында сапасыз салынған нысандар, әділетсіз бөлінген қаржы, өз құқығын қорғай алмаған қарапайым азаматтар тұрады. Қылмыстың кішісі болмайды, ал «ұсақ пара» деп қаралатын әрекеттердің өзі үлкен жүйелік дағдарыстың бастауы болып табылады.
Сыбайлас жемқорлық қоғамда әділетсіздік атмосферасын тудырады. Егер жас маман өз білімімен емес, «таныс-тамыр» немесе пара арқылы жұмысқа орналасса, онда адал еңбек пен кәсібилік құндылығы жоғалады. Бұл – мемлекеттің зияткерлік әлеуетіне жасалған қауіп.
Экономикалық тұрғыдан алғанда да жемқорлық инвестициялық ахуалды нашарлатып, адал бәсекелестікті тұншықтырады. Нәтижесінде халықтың әл-ауқаты артуы тиіс қорлар орта жолда «көлеңкеде» қалып қояды.
Ал құқықтық сананы қалай оятамыз? Жемқорлықпен күрестің ең тиімді жолы – қоғамда «параға төзбеушілік» мәдениетін қалыптастыру.
Құқықтық тәрбие отбасы мен мектептен басталуы тиіс. Бала кезінен бастап еңбектің адалдығын, әділдік пен заңды сыйлауды санаға сіңіру маңызды. Жас ұрпақ «парамен бәріне қол жеткізуге болады» деген теріс көзқараста емес, «білім мен маңдай тер ғана биікке жетелейді» деген қағидатпен өсуі тиіс.
Мемлекеттік қызметтердің электронды форматқа көшуі, процестердің шапағаты мен ашықтығы адам факторын азайтып, жемқорлыққа жол бермейтін басты тетікке айналуда. Әрбір азамат мемлекетпен қарым-қатынаста бюрократиялық кедергілердің азайғанын сезінуі қажет.
Заң – қоғамның тұрақтылығы мен қауіпсіздігінің темірқазығы. Ал оны құрметтеу және қорғау – тек құқық қорғау органдарының ғана емес, әрбір саналы азаматтың қасиетті борышы. Пара – уақытша жеңістің алдамшы жолы, ал адалдық мен заң үстемдігі – ұзақ мерзімді даму мен жарқын болашақтың жалғыз кепілі. Құқықтық санамыз оянған күн ғана – таза, әділ әрі гүлденген қоғамның іргетасы болмақ.
Батыс Қазақстан облысының мамандандырылған ауданаралық экономикалық сотының бас маманы сот мәжіліс хатшысы Алимбаев Бауржан Жомартович
