Қазақстан Республикасының Тәуелсіздік алғанына да ширек ғасырдан астам уақыт өтті. Осы жылдар ішінде еліміз әлеуметтік-экономикалық, саяси және рухани салаларда айтарлықтай жетістіктерге қол жеткізді. Осы жетістіктердің жарқын көрінісі – еліміздің мемлекеттік тілі, қазақ тілінің мәртебесі мен қолданыс аясының кеңеюі.
Мемлекеттік тіл – бұл тек коммуникация құралы ғана емес, ол ұлттың рухы, мәдениеті мен тарихының киелі қазынасы. Ол – елдің тәуелсіздігі мен егемендігінің айқын белгісі, ұлттық біртұтастық пен бірлікті нығайтатын басты факторы. Қазақ тілінің мемлекеттік тіл болып бекітілуі – бұл тарихи әділдіктің орнауы, ұлттық сананың оянуы және өз тілімізге деген мақтаныштың күшеюі.
Тәуелсіздік жылдарында қазақ тілін дамытуға бағытталған ауқымды жұмыстар атқарылды. Қазақ тілінің қолданыс аясы кеңейіп, білім беру, ғылым, баспасөз, теледидар, интернет және мемлекеттік органдардағы ресми іс-қағаздар жүргізудегі үлесі артты. Қазақ тіліндегі кітаптардың, мерзімді басылымдардың шығуы, сапалы фильмдер мен бағдарламалардың эфирге шығуы, интернет-ресурстардың көбеюі – бәрі де тіліміздің жан-жақты дамуына ықпал етуде.
Қазақ тілінің мемлекеттік мәртебесін нығайту және оны одан әрі дамыту – бұл әлі де күн тәртібінен түспейтін өзекті мәселе. Тілді дамыту – бұл тек мемлекеттік органдардың ғана емес, қоғамның әрбір мүшесінің азаматтық парызы. Бұл бағытта мынадай жолдарды атап өтуге болады:
Білім беру жүйесіндегі тіл саясатын жетілдіру:
Мектептерде қазақ тілінің оқытылу сапасын арттыру, оқыту әдістерін жаңарту. Мектепке дейінгі мекемелерде қазақ тіліне басымдық беру. Жоғары оқу орындарында қазақ тіліндегі білім беру бағыттарын кеңейту. Тілдік курстар мен тренингтерді ұйымдастыру, шетелдіктерге қазақ тілін үйретуге жағдай жасау.
Мемлекеттік органдарда, жергілікті өзін-өзі басқару органдарында, ұлттық компанияларда қазақ тілінің қолданылуын бақылау және ынталандыру. Бизнес ортада, кәсіпорындарда қазақ тіліндегі іс-қағаздар жүргізуді талап ету. Қоғамдық орындарда, сауда орталықтарында, көше атауларында қазақ тіліндегі жазбаларға басымдық беру.
Бұқаралық ақпарат құралдарындағы тіл саясаты:
Телевизия, радио, газет, журналдарда қазақ тіліндегі бағдарламалар мен мақалалардың санын көбейту. Жаңа медиа саласында қазақ тіліндегі контенттің сапасын арттыру, отандық контентті насихаттау. Әлеуметтік желілерде қазақ тіліндегі белсенділікті арттыру, тілдік челлендждер мен акциялар ұйымдастыру.
Тілдік реформалар мен терминологияны жетілдіру:
Қазақ тілінің латын графикасына көшуін тиімді жүзеге асыру. Ғылыми, техникалық және экономикалық салалардағы қажетті терминдерді қазақ тіліне енгізу, олардың қолданылуын насихаттау. Тілдік нормаларды сақтау, диалектизмдер мен кірме сөздерді тиісті деңгейде қолдану.
Халықтың тілге деген жауапкершілігін арттыру:
Тілді құрметтеу және оны дұрыс қолдану мәдениетін қалыптастыру. Өз ана тілімізде сөйлеуге, ойлауға, жазуға ұмтылу. Тілдік ортаны құру, отбасында, достар арасында қазақ тілінде сөйлеуді әдетке айналдыру.
Мемлекеттік тіл – бұл біздің ұлттық құндылығымыз, болашаққа деген сеніміміз. Қазақ тілін дамыту – бұл еліміздің дамуы, еліміздің болашағы. Әрбір қазақстандық тілімізге деген жанашырлықпен қарап, оны құрметтеп, оның өркендеуіне үлес қосуы тиіс. Келешек ұрпаққа сауатты, бай, көркем қазақ тілін аманат ету – бұл әрбір азаматтың қасиетті борышы.
Мұғалжар аудандық сотының судьясы А.С.Сәрсенбергенов
