Мемлекеттік тіл – ел тәуелсіздігінің маңызды нышаны, ұлттық бірегейліктің негізі және қоғамды біріктіретін басты құндылықтардың бірі. Қазақстан Республикасының мемлекеттік тілі – қазақ тілі. Оның мәртебесін нығайту, қоғамдық өмірдің барлық саласында кеңінен қолданылуын қамтамасыз ету – мемлекет пен әрбір азаматтың ортақ міндеті.
Қазақстан Республикасының Конституциясына сәйкес, қазақ тілі мемлекеттік тіл болып табылады. Мемлекеттік тілдің мәртебесі еліміздің құқықтық жүйесінде, мемлекеттік басқару саласында және қоғамдық қатынастарда айқындалған. Осыған байланысты мемлекеттік тілді құрметтеу және оның қолданылу аясын кеңейту әрбір азаматтың азаматтық жауапкершілігінің ажырамас бөлігі болып саналады.
Мемлекеттік тілдің дамуы тек заң талаптарын орындаумен шектелмейді. Ол күнделікті өмірде, отбасында, білім беру ұйымдарында, еңбек ұжымдарында және мемлекеттік мекемелерде қазақ тілін кеңінен қолдану арқылы жүзеге асады. Әрбір азаматтың қазақ тілінде сөйлеуге, сауатты жазуға және өзге азаматтардың тілдік құқықтарын құрметтеуге ұмтылуы мемлекеттік тілдің қоғамдық маңызын арттырады.
Әсіресе, мемлекеттік қызметшілер мен құқық қорғау, сот жүйесі қызметкерлерінің мемлекеттік тілді меңгеруі және оны қызмет барысында дұрыс қолдануы ерекше мәнге ие. Себебі мемлекеттік органдардың жұмысы азаматтардың құқықтары мен заңды мүдделерін қорғауға, қоғамға сапалы қызмет көрсетуге бағытталған. Бұл ретте мемлекеттік тілде сауатты әрі түсінікті жауап беру, ресми құжаттарды талапқа сай әзірлеу және азаматтармен қарым-қатынаста тіл мәдениетін сақтау – қызметтік жауапкершіліктің маңызды көрсеткіші.
Сот жүйесінде мемлекеттік тілдің қолданылуы сот төрелігінің қолжетімділігі мен ашықтығын қамтамасыз етуге ықпал етеді. Азаматтардың өз құқықтары мен міндеттерін мемлекеттік тілде түсінуі, сотқа жүгіну барысында тілдік кедергілерге тап болмауы құқықтық мемлекеттің негізгі қағидаттарымен тығыз байланысты. Сондықтан сот органдарында мемлекеттік тілдің қолданыс аясын кеңейту, сот актілерінің сапасын арттыру және қызметкерлердің тілдік сауаттылығын жетілдіру бағытындағы жұмыстар жүйелі түрде жүргізілуі қажет.
Мемлекеттік тілді дамытуда білім беру саласының да орны ерекше. Жас ұрпақтың қазақ тілін еркін меңгеруі, ұлттық құндылықтарды құрметтеуі және тіл мәдениетін қалыптастыруы ел болашағының берік негізін қалайды. Сонымен қатар, мемлекеттік тілдің заманауи технологиялар, ғылым, ақпараттық кеңістік және іскерлік қатынастар саласында кеңінен қолданылуы оның бәсекеге қабілеттілігін арттырады.
Мемлекеттік тілге құрмет көрсету – өзге тілдерді құрметтеуге қайшы келмейді. Қазақстан халқының бірлігі мен қоғамдық келісімін сақтай отырып, қазақ тілінің мемлекеттік мәртебесін нығайту – баршаға ортақ міндет. Тілге деген құрмет өзара түсіністік пен сыйластықты қалыптастырып, қоғамның рухани тұтастығын нығайтады.
Мемлекеттік тіл – тек қарым-қатынас құралы ғана емес, елдігіміздің, тәуелсіздігіміздің және ұлттық болмысымыздың айқын көрінісі. Оның дамуы мен мәртебесінің артуы әрбір азаматтың күнделікті іс-әрекетіне, жауапкершілігіне және тілге деген құрметіне тікелей байланысты. Мемлекеттік тілді білу, оны орынды әрі сауатты қолдану және келер ұрпаққа жеткізу – баршамыздың ортақ парызымыз. Өйткені мемлекеттік тілдің болашағы – ел болашағы.
Асхат Қайратбекұлы,
Тараз қаласының №2 сотының судьясы
