Қазіргі жаһандану дәуірінде азаматтардың шетелде білім алуы, жұмыс істеуі немесе түрлі құқықтық әрекеттер жасауы жиілеп отыр. Осындай жағдайда құжаттарды халықаралық деңгейде заңдастыру қажеттілігі туындайды. Соның ең кең таралған тәсілдерінің бірі – апостиль қою рәсімі. Бұл мақалада апостиль қою тәртібі мен eGov порталының осы бағыттағы мүмкіндіктері қарастырылады.
Апостиль – құжаттың түпнұсқалығын растайтын арнайы мөр. Ол құжаттың заңды күшін шетел мемлекеттерінде тану үшін қажет. Апостиль қою тәртібі 1961 жылғы Гаага конвенциясына сәйкес жүзеге асырылады. Қазақстан да осы конвенцияға қатысушы елдердің бірі.
Апостиль көбіне келесі құжаттарға қойылады:
- туу, неке туралы куәліктер
- дипломдар мен білім туралы құжаттар
- сот шешімдері
- нотариалдық куәландырылған құжаттар
Қазақстанда апостиль қою бірнеше мемлекеттік орган арқылы жүзеге асырылады. Құжаттың түріне байланысты жауапты мекеме анықталады:
- Әділет органдары – нотариалдық құжаттарға
- Білім беру органдары – дипломдар мен аттестаттарға
- Сот органдары – сот құжаттарына
Апостиль алу үшін азамат келесі қадамдарды орындайды:
- Құжаттың түпнұсқасын дайындау
- Өтініш беру
- Мемлекеттік баж төлеу
- Белгіленген мерзімде дайын құжатты алу
Бұл рәсім бұрын тек қағаз жүзінде жүзеге асырылса, қазіргі таңда цифрландырудың арқасында онлайн форматта да қолжетімді.
Қазақстандағы электрондық үкімет порталы – мемлекеттік қызметтерді жеңілдетудің тиімді құралы. eGov порталы арқылы азаматтар апостиль қою қызметіне онлайн өтініш бере алады.
Порталдың негізгі артықшылықтары:
- Уақыт үнемдеу – үйден шықпай-ақ өтініш беру
- Қолжетімділік – тәулік бойы жұмыс істейді
- Айқындық – өтініш мәртебесін бақылау мүмкіндігі
- Қағазбастылықты азайту – құжаттарды электронды форматта ұсыну
Апостиль қызметін алу үшін пайдаланушы электрондық цифрлық қолтаңба (ЭЦҚ) арқылы жүйеге кіріп, қажетті қызметті таңдайды, өтінішті толтырып, мемлекеттік бажды онлайн төлейді.
Апостиль қою – құжаттарды халықаралық деңгейде танудың маңызды құралы. Ал eGov порталы бұл процесті жеңілдетіп, азаматтарға ыңғайлы жағдай жасап отыр. Цифрлық технологиялардың дамуы мемлекеттік қызметтердің сапасын арттырып, халықтың уақытын үнемдеуге үлкен мүмкіндік береді.
Қызылорда қаласының №2 соты әкімшісінің орынбасары М.Кулимова
