Қазіргі таңда еліміздің сот жүйесі цифрландыру бағытында қарқынды дамып, заманауи технологияларды тиімді енгізген мемлекеттік құрылымдардың біріне айналды. Сандық технологиялардың сот саласына енуі – халыққа қолжетімді, ашық әрі әділ сот төрелігін қамтамасыз етудің маңызды тетігі болды.
Соңғы жылдары Қазақстан сот жүйесінде электронды форматтағы қызметтер кеңінен енгізілді. Соның нәтижесінде азаматтар сотқа талап-арызды үйден шықпай-ақ онлайн жолдай алады. «Сот кабинеті» сервисі арқылы талап қою, шағым беру, іс материалдарымен танысу, сот отырысының уақытын бақылау сынды көптеген қызмет түрлері қолжетімді болды. Бұл өз кезегінде уақытты үнемдеп қана қоймай, бюрократиялық кедергілерді азайтты.
Әсіресе пандемия кезеңінде онлайн сот отырыстарының тиімділігі айқын байқалды. Бейнебайланыс арқылы өткізілген сот процестері азаматтардың денсаулығын қорғаумен қатар, сот жұмысының тоқтап қалмауына мүмкіндік берді. Бүгінде қашықтан сот отырыстарын өткізу тәжірибесі қалыпты үрдіске айналып келеді.
Цифрландыру сот жүйесінің ашықтығын да арттырды. Судьялардың жұмысын автоматтандыру, істерді автоматты түрде бөлу жүйесі адам факторын азайтып, әділдікті қамтамасыз етуге ықпал етуде. Сонымен қатар сот актілерінің ашық базасы халықтың құқықтық сауаттылығын арттыруға мүмкіндік беріп отыр.
Сот саласында жасанды интеллект элементтерін енгізу мәселесі де кезең-кезеңімен жүзеге асырылуда. Бұл бағыттағы жұмыстар құжаттарды талдау, процестерді жеделдету және азаматтарға құқықтық ақпарат беруді жеңілдетуге бағытталған. Заманауи технологиялар сот жүйесінің тиімділігін арттырып қана қоймай, халық сенімін нығайтуға да ықпал етеді.
Мемлекет басшысы да құқықтық реформалардың басты бағыты ретінде цифрландыру мәселесіне ерекше назар аударып келеді. Өйткені әділ сот – құқықтық мемлекеттің басты тірегі. Ал сандық технологиялар сол әділдіктің ашық әрі қолжетімді болуына жол ашады.
Бүгінде Қазақстанның сот жүйесі заман талабына сай жаңарып, халықаралық тәжірибелерді тиімді игеріп келеді. Бұл – құқықтық мемлекетті нығайтуға бағытталған маңызды қадамдардың бірі.
Мадихожаева Турганкул Жолдасбековна, Алматы қаласы Әуезов ауданының №2 аудандық сотының судьясы
