Қоғамда әділеттілік орнауы – кез келген құқықтық мемлекеттің басты мақсаты. Адамдар өз құқықтарының қорғалатынына сенген кезде ғана мемлекетке деген сенім нығаяды. Ал бұл сенімнің негізі – сот жүйесінің адал әрі тиімді жұмыс істеуі. Осы тұрғыдан алғанда, кассациялық соттардың орны ерекше. Олар – сот төрелігінің соңғы сүзгісі, әділеттіліктің соңғы үміті.
Кейде бірінші немесе апелляциялық сатыдағы соттар белгілі бір себептермен қателік жіберуі мүмкін. Бұл – адам факторынан туындайтын табиғи жағдай. Бірақ сол қателіктер уақытында түзетілмесе, бір адамның тағдырына, тіпті тұтас қоғамның әділетке деген көзқарасына кері әсер етуі мүмкін. Міне, дәл осы тұста кассациялық соттардың маңызы айқын көрінеді. Олар қабылданған шешімдердің заңға сәйкестігін қайта қарап, әділдіктің қалпына келуіне мүмкіндік береді.
Кассациялық соттардың қызметі тек қателіктерді түзетумен шектелмейді. Олар – құқық нормаларының дұрыс қолданылуын қадағалайтын, сот тәжірибесін біріздендіретін маңызды институт. Егер әр сот заңды әртүрлі түсіндірсе, қоғамда құқықтық тұрақсыздық пайда болады. Ал кассациялық соттар осы ала-құлалықтың алдын алып, заңның біркелкі қолданылуын қамтамасыз етеді. Бұл өз кезегінде азаматтардың құқықтық сенімділігін арттырады.
Қазақстанда кассациялық сатының дамуы – сот жүйесін жетілдіру жолындағы маңызды қадамдардың бірі. Соңғы жылдары жүргізілген реформалар кассациялық соттардың рөлін күшейтіп, олардың тиімділігін арттыруға бағытталды. Бұл өзгерістер тек соттардың жұмысын жақсартуға ғана емес, жалпы қоғамдағы әділеттілік деңгейін көтеруге ықпал етеді.
Менің ойымша, кассациялық соттар – жай ғана құқықтық институт емес, ол әділеттіліктің символы. Себебі адам үшін ең соңғы үміт – әділ шешім шығатын сот. Егер кассациялық саты әділ әрі тәуелсіз жұмыс істесе, онда әрбір азамат өз құқығының қорғалатынына сенімді болады.
Қорытындылай келе, кассациялық соттардың құрылуы мен қызметі – құқықтық мемлекеттің ажырамас бөлігі. Олар сот жүйесіндегі кемшіліктерді түзетіп қана қоймай, әділеттіліктің сақталуына кепіл болады. Сондықтан олардың тиімді жұмыс істеуі – тек заң саласының емес, бүкіл қоғамның мүддесі.
Қызылорда қаласының №2 соты бас маманы М.Бекетова
