Мемлекеттік рәміздер – кез келген тәуелсіз елдің айбыны мен айғағы, егемендігінің басты нышаны. Ту, Елтаңба және Әнұран – мемлекеттің тарихын, рухын, бірегейлігін, ұлттық болмысын танытатын қасиетті құндылықтар. Сондықтан мемлекеттік рәміздерге құрмет – заң талабы ғана емес, әр азаматтың перзенттік парызы.
Қазақстанның Мемлекеттік Туы – азаттықтың белгісі, Елтаңбасы – елдіктің бейнесі, Әнұраны – халық рухының үні. Бұл рәміздер жай ғана ресми белгілер емес, тәуелсіздіктің символы, ұлт намысының көрінісі. Сол себепті оларды қорлау немесе қадірін кетіретін әрекеттерге жол беру – мемлекеттілікке, ұлттық құндылықтарға құрметсіздік таныту болып саналады.
Өкінішке қарай, кей жағдайда мемлекеттік рәміздерді дұрыс пайдаланбау, келемеждеу, қорлау немесе заңсыз қолдану фактілері кездесіп жатады. Бұл – жай ғана тәртіп бұзушылық емес, қоғамдық санаға кері әсер ететін әрекет. Өйткені рәміздерді қорлау – елге, тарихқа, халықтың абыройына қол сұғумен пара-пар.
Мемлекеттік рәміздерге құрмет мәселесі ең алдымен құқықтық және азаматтық жауапкершілікпен байланысты. Заңнамада мемлекеттік рәміздерді пайдалану тәртібі нақты белгіленген. Оларды қорлағаны үшін жауапкершілік қарастырылған. Бұл талаптардың мәні жазалауда ғана емес, мемлекеттік құндылықтарды қорғауда жатыр.
Мемлекеттік рәміздерді қорлау әртүрлі формада көрінуі мүмкін. Олардың қатарына Туды әдейі бүлдіру, қорлау сипатындағы әрекеттер жасау, Елтаңбаны келемеждеуге пайдалану, Әнұранды мазақ ету, сондай-ақ рәміздерді заң талаптарына қайшы қолдану жатады. Мұндай әрекеттер қоғамда теріс көзқарас қалыптастырып, патриоттық санаға нұқсан келтіреді.
Рәміздерге құрмет – отансүйгіштіктің өлшемі. Өз Туына тағзым еткен, Әнұранын құрметтеген, Елтаңбасын қастерлеген ұрпақ елдің ертеңіне бейжай қарамайды. Сондықтан бұл мәселе құқықтық шеңберден бөлек, тәрбиелік тұрғыдан да маңызды.
Әсіресе жастар арасында мемлекеттік рәміздердің мән-маңызын түсіндіру өзекті. Патриоттық тәрбие отбасыдан, мектептен, қоғамдық ортадан басталады. Егер жас буын рәміздердің қадірін түсініп өссе, олар мұндай құндылықтарға құрметсіздік танытпайды. Бұл – ұлттық сананы нығайтудың бір жолы.
Бүгінгі цифрлық дәуірде әлеуметтік желілердегі әрекеттер де ерекше назарда. Кей жағдайда рәміздерге қатысты орынсыз әзіл, қорлау сипатындағы жарияланымдар немесе бейнероликтер таралып жатады. Мұндай әрекеттердің де құқықтық және моральдық салдары бар екенін ұмытпау қажет. Сөз еркіндігі – жауапсыздық емес.
Мемлекеттік рәміздерді қорғау – ұлттық қауіпсіздік мәдениетінің де бір бөлігі. Себебі рәміздерге құрметсіздік қоғамдағы ортақ құндылықтарға селкеу түсіруі мүмкін. Ал ортақ құндылық әлсіреген жерде бірлікке сызат түсу қаупі артады.
Рәміздерді қорлаудың алдын алуда түсіндіру жұмыстары, құқықтық мәдениетті арттыру, патриоттық іс-шараларды күшейту маңызды. Мемлекеттік мекемелерде, білім беру ұйымдарында, қоғамдық кеңістікте рәміздерді пайдалану мәдениеті сақталуы тиіс. Бұл – құр символикалық талап емес, азаматтық мәдениеттің көрінісі.
«Заң мен тәртіп» қағидаты тұрғысынан қарағанда, мемлекеттік рәміздерге құрмет – құқықтық сананың көрсеткіші. Заңды сыйлаған азамат ел рәміздерін де қастерлейді. Ал рәмізді қорлау – заңды менсінбеудің де белгісі.
Мемлекеттік рәміздерге құрмет халықаралық деңгейде де маңызды. Әлемдік аренада кез келген ел алдымен өз нышандары арқылы танылады. Сондықтан Туға, Елтаңбаға, Әнұранға құрмет – мемлекет беделіне құрмет.
Мемлекеттік рәміздер – тәуелсіздіктің тұғыры, ұлт рухының белгісі. Оларды қорлау – елге құрметсіздік, мемлекетке жасалған моральдық нұқсан. Сондықтан рәміздерді қастерлеу, қорғау және оларды қорлауға жол бермеу – әр азаматтың парызы. Ұлттық рәмізге құрмет бар жерде отаншылдық бар, ал отаншылдық бар жерде мемлекет тұғыры берік.
Айша Тұрғанбекқызы
