Сыбайлас жемқорлық – қазіргі қоғамның ең өзекті мәселелерінің бірі. Ол кез келген мемлекеттің дамуына кері әсерін тигізіп, экономиканың өсуін тежейді, халықтың тұрмыс деңгейін төмендетеді және әлеуметтік әділеттілікті бұзады. Сондықтан сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес – тек мемлекеттік органдардың ғана емес, бүкіл қоғамның ортақ міндеті.
Сыбайлас жемқорлық дегеніміз – лауазымды тұлғалардың өз қызметтік өкілеттіктерін жеке басының пайдасы үшін заңсыз пайдалануы. Бұл әрекет пара алу, қызмет бабын асыра пайдалану, таныстық арқылы мәселе шешу сияқты түрлі көріністерде байқалады. Мұндай заңсыз әрекеттер қоғамда сенімсіздік туғызып, адамдардың мемлекетке деген көзқарасын өзгертеді.
Жемқорлықтың басты себептерінің бірі – адамдардың құқықтық сауаттылығының төмендігі мен жеке жауапкершіліктің жеткіліксіздігі. Кейбір азаматтар өз мәселесін тез шешу үшін пара беруге дайын тұрады. Бұл жағдай, өз кезегінде, жемқорлықтың кең таралуына жол ашады. Сондықтан әрбір адам заңды құрметтеп, адалдық қағидаларын ұстануы қажет.
Қазақстан Республикасында сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес мемлекеттік саясаттың негізгі бағыттарының бірі болып табылады. Осы бағытта көптеген заңдар қабылданып, арнайы мекемелер жұмыс істейді. Мемлекеттік қызмет көрсету саласында ашықтықты қамтамасыз ету үшін цифрландыру жүйесі енгізілуде. Электрондық үкімет қызметтері халыққа қолайлы жағдай жасап, адам факторын азайту арқылы жемқорлықтың алдын алуға мүмкіндік береді.
Сыбайлас жемқорлықпен күресте білім беру жүйесінің рөлі ерекше. Жастар – елдің болашағы, сондықтан олардың бойында адалдық, әділдік, жауапкершілік сияқты қасиеттерді қалыптастыру маңызды. Мектептер мен жоғары оқу орындарында жемқорлыққа қарсы мәдениетті дамытуға бағытталған іс-шаралар жиі өткізілуі тиіс. Бұл болашақта парақорлыққа қарсы тұра алатын саналы ұрпақ тәрбиелеуге ықпал етеді.
Сонымен қатар, қоғамда ашықтық пен жариялылықты қамтамасыз ету маңызды. Мемлекеттік органдардың қызметі халыққа түсінікті әрі қолжетімді болуы тиіс. Бұқаралық ақпарат құралдары мен әлеуметтік желілер арқылы жемқорлық фактілерін жариялау да оның алдын алуға көмектеседі. Қоғамдық бақылау күшейген сайын заңсыз әрекеттердің азаюына ықпал етеді.
Әрбір азамат сыбайлас жемқорлыққа қарсы күресте белсенді болуы керек. Пара бермеу, заң талаптарын сақтау, әділдік принциптерін ұстану – бұл әр адамның азаматтық борышы. Егер әрқайсымыз өзімізден бастасақ, қоғамда үлкен өзгерістер болады.
Қорытындылай келе, сыбайлас жемқорлық – ел дамуына үлкен қауіп төндіретін әлеуметтік құбылыс. Онымен күресу үшін мемлекет пен қоғам бірлесе әрекет етуі қажет. Адалдық пен әділдік үстемдік құрған жағдайда ғана біз жарқын болашаққа қадам жасай аламыз. «Сыбайлас жемқорлыққа жол жоқ» қағидасын ұстана отырып, таза әрі әділетті қоғам құру – баршамыздың міндетіміз.
ГАБДШАКИРОВА МЭРИ МЕНДКАН-КЫЗЫ
Орал қаласының №2 сотының бас маман-сот отырысының хатшысы
