Сотқа шақыру қағазы — соттың тараптарды (талапкер, жауапкер, куә, сарапшы және т.б.) сот отырысына қатысуға ресми түрде шақыратын құжаты. Оның дұрыс және уақтылы жеткізілуі сот ісін әділ қараудың кепілі болып табылады.
Шақыру қағазының мазмұнында сотқа шақыру қағазында міндетті түрде мынадай мәліметтер көрсетіледі: соттың атауы мен мекенжайы, іс нөмірі, шақырылатын тұлғаның аты-жөні, сот отырысының өтетін күні, уақыты және орны, келмеу салдары, байланыс деректері.
Жіберу тәсілдерінде сот шақыру қағаздарын келесі тәсілдер арқылы жібере алады: пошта арқылы (хабарламамен бірге), курьер немесе сот қызметкері арқылы, электрондық пошта немесе SMS-хабарлама арқылы, «электрондық үкімет» порталы арқылы, жұмыс орны немесе оқу орны арқылы тапсыру.
Тапсыру тәртібінде шақыру қағазы адресатқа жеке табысталуы тиіс. Егер ол үйінде болмаса, құжат оның кәмелетке толған отбасы мүшесіне немесе жұмыс орнындағы жауапты тұлғаға берілуі мүмкін. Құжатты алған адам оны қабылдағаны туралы қол қояды. Сот шақыру қағазының жеткізілгені: пошта хабарламасы арқылы, қолхатпен, электрондық жүйедегі тіркеумен расталады.
Шақыру қағазын алудан бас тарту, егер тұлға шақыру қағазын алудан бас тартса, бұл туралы белгі қойылады және ол тиісті түрде хабардар етілді деп есептелуі мүмкін. Сотқа дәлелсіз себептермен келмеген жағдайда: іс оның қатысуынсыз қаралуы мүмкін, айыппұл салынуы ықтимал, мәжбүрлеп әкелу шаралары қолданылуы мүмкін (қылмыстық істерде).
Қазақстан Республикасында сотқа шақыру қағаздарын жіберу тәртібі:
Азаматтық процестік кодекспен; Қылмыстық-процестік кодекспен реттеледі.
Қорытындылай келе сотқа шақыру қағаздарын жіберу — сот процесінің маңызды элементі. Оның дұрыс рәсімделуі мен уақытында жеткізілуі тараптардың құқықтарын қорғауға және сот әділдігін қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.
Жалағаш аудандық сотының бас маманы Д.Ә.Шадаев
