Әлихан Бөкейханов – қазақ тарихындағы аса ірі тұлғалардың бірі, оның есімі ұлттық тәуелсіздік, саяси күрес және құқықтық мемлекет идеяларымен тығыз байланысты. Ол өз дәуірінде тек қоғам қайраткері ғана емес, сонымен қатар терең ойлы саясаткер, ғалым әрі заң үстемдігін басты құндылық ретінде қарастырған тұлға болды. Оның өмір жолы мен қызметі қазақ халқының бостандығы үшін күреспен астасып жатса да, бұл күрестің негізінде құқықтық сана, әділеттілік және заңға сүйенген басқару жүйесін қалыптастыру идеясы жатты.
ХХ ғасырдың басындағы тарихи жағдайда Әлихан Бөкейханов Ресей империясының отарлық саясатына қарсы тұра отырып, қазақ қоғамын өркениетті, демократиялық даму жолына бағыттауды көздеді. Ол халықтың тек саяси тәуелсіздігін ғана емес, сонымен қатар құқықтық қорғалуын, заң алдындағы теңдігін маңызды деп санады. Оның ойынша, мемлекет тұрақты әрі әділ болуы үшін ең алдымен заң үстемдігі орнап, әрбір азаматтың құқығы қорғалуы тиіс. Бұл көзқарас сол кезең үшін аса батыл әрі заманауи идеялардың бірі еді.
Алаш қозғалысы аясында оның құқықтық мемлекет құруға деген ұмтылысы нақты саяси бағдарламаға айналды. Алаш қайраткерлері ұсынған жобаларда биліктің заңмен шектелуі, соттың тәуелсіздігі, жеке адамның құқықтары мен бостандықтарын қорғау мәселелері айқын көрініс тапты. Бұл ұстанымдар қазіргі заманғы демократиялық мемлекеттердің негізгі қағидаларымен үндес келеді. Әлихан Бөкейханов осы идеяларды тек теориялық деңгейде ғана емес, саяси күрес барысында іс жүзінде жүзеге асыруға тырысты.
Оның құқықтық көзқарастарының өзегінде әділ сот жүйесіне деген сенім жатыр. Ол сот билігінің тәуелсіздігін мемлекеттің тұрақтылығының кепілі ретінде қарастырды. Әкімшілік биліктің сот ісіне араласуы әділеттілікті бұзады деп есептеп, билік тармақтарының бөліну қағидасын қолдады. Бұл принцип бүгінгі таңда да құқықтық мемлекет құрудағы басты талаптардың бірі болып саналады. Сонымен қатар, ол халықтың құқықтық сауатын арттыру, заңды құрметтеу мәдениетін қалыптастыру қажеттігін ерекше атап өткен.
Бүгінгі Қазақстан жағдайында Әлихан Бөкейханов мұрасы өзінің маңыздылығын жоғалтқан жоқ. Қазіргі құқықтық реформалар, сот жүйесін жетілдіру, мемлекеттік басқаруда ашықтық пен әділдікті қамтамасыз ету сияқты бағыттар оның идеяларымен үндеседі. Оның көзқарастары – тек тарихи мұра ғана емес, сонымен қатар қазіргі қоғам үшін маңызды бағдар. Әсіресе заң үстемдігін нығайту, азаматтардың құқықтарын қорғау және мемлекеттік институттардың тиімділігін арттыру жолында оның еңбектері рухани негіз бола алады.
Әлихан Бөкейхановтың өмірі мен қызметі – құқықтық мемлекет құру жолындағы күрестің жарқын үлгісі. Ол ұсынған идеялар уақыт өткен сайын өзектілігін арттырып, жаңа мазмұнмен толығып келеді. Сондықтан оның мұрасын терең зерттеу және қазіргі заман талаптарына бейімдеп қолдану – құқықтық мәдениетті дамытудағы маңызды қадам болып табылады.
Ақтөбе қаласының әкімшілік құқық бұзушылықтар жөніндегі мамандандырылған ауданаралық сотының сот әкімшісінің басшысы А.А.Каримолдаева
