Қазақстанда әкімшілік-аумақтық құрылымды реформалаудың жаңа кезеңі басталып отыр. Бұл мемлекет басқару жүйесін қазіргі экономикалық және демографиялық сын-қатерлерге бейімдеуге ұмтылысын көрсетеді. Назарда – ірі қалалардың рөлін күшейту, басқару өкілеттіктерін қайта бөлу және жаңа даму нүктелерін қалыптастыру. Осы бағыттағы маңызды шешімдердің бірі – елордаға ерекше мәртебе беру және ерекше даму шарттары бар Алатау қаласын құру. Бұл бастамалардың қандай міндеттерді шешетіні және қандай нәтиже беруі мүмкін екені туралы BAQ.KZ тілшісіне саясаттанушы Елдос Жұмағұлов айтып берді.
Сарапшының бағалауынша, бұл өзгерістерді тек әкімшілік реформа ретінде қарастыру жеткіліксіз. Оның айтуынша, мәселе басқару моделін жаңа экономикалық және демографиялық жағдайларға жүйелі түрде бейімдеуге бағытталған қадам туралы болып отыр.
Қазақстан жаңа Конституция ережелерін іске асыру аясында әкімшілік-аумақтық құрылымды кезең-кезеңімен жаңартуға көшіп келеді. Бұл елордаға ерекше мәртебе беруді және Алатау қаласын қалыптастыруды қамтиды. Мұндай қадам мемлекеттік басқару жүйесін жаңғырту бағытымен табиғи түрде үйлеседі. Негізінде, аумақтарды дамытуда икемдірек модельдерді іздеу жүріп жатыр. Олар өңірлердің экономикалық құрылымы мен өсу қарқынындағы айырмашылықтарды ескеруге мүмкіндік береді. Бұл мемлекет шешім қабылдаудың тиімділігі мен басқарылуын арттыруға ұмтылып отырғанын көрсетеді, – дейді сарапшы.
Болжам бойынша, елорданың кеңейтілген өкілеттіктері урбанистика, көлік инфрақұрылымы және көші-қонға қатысты мәселелерді тиімдірек шешуге жол ашады. Мегаполистің қарқынды дамуы дәстүрлі өңірлік модельден өзгеше басқару тәсілдерін талап етеді. Жаңа тетіктер шешімдерді жедел қабылдауға мүмкіндік беруге тиіс.
Алатау қаласын құру туралы сөз қозғағанда, сарапшы оның экономикадағы стратегиялық маңызына назар аударады. Оның айтуынша, мұндай жобалар әдетте даму нүктелері әрі жаңа басқару шешімдерін сынақтан өткізетін алаң ретінде қарастырылады.
Арнайы құқықтық режим элементтерімен Алатауды қалыптастыру жаңа экономикалық өсім орталығын құруға және инвестиция тартуға бағытталған. Мұнда заманауи басқару мен технологиялық шешімдер сыналып, кейін басқа өңірлерге де таратылуы мүмкін. Дегенмен мұндай өзгерістердің ұзақ мерзімді әсерін жан-жақты бағалау қажет. Бір жағынан, бұл экономиканы әртараптандыруға мүмкіндік береді, екінші жағынан аумақтар арасындағы теңсіздік тәуекелі сақталады, – дейді Елдос Жұмағұлов.
Сарапшылар қауымында жекелеген аумақтардың өкілеттіктерін кеңейту мен өңірлердің теңгерімді дамуын сақтау арасындағы тепе-теңдік мәселесі де көтеріліп отыр. Белгілі бір қалаларға арнайы жағдай жасау олардың бәсекелік артықшылықтарын күшейтуі мүмкін, сондықтан бұл өңірлік саясатқа қосымша назар аударуды талап етеді.
Реформалардың қоғамдағы қабылдануы да маңызды факторлардың бірі болып қала береді. Өзгерістер аумақтардың саяси автономиясын көздемегенімен, оларды іске асыру теңгерімсіз жүргізілсе, қоғамда жағдайлардың тең емес екені туралы пікір қалыптасуы ықтимал.
Осы тұрғыда негізгі басымдықтар – бірыңғай құқықтық кеңістікті сақтау, мемлекеттік базалық қызметтерге тең қолжетімділікті қамтамасыз ету және өңірлердің дамуын теңестіруге бағытталған жүйелі саясат жүргізу болып отыр.
