Қазіргі қоғамда кәмелетке толмағандар арасындағы буллинг өзекті әлеуметтік-психологиялық мәселелердің бірі болып отыр. Буллинг — бұл бір немесе бірнеше тұлғаның басқа бір балаға жүйелі түрде психологиялық, физикалық немесе әлеуметтік қысым көрсетуі. Ол көбінесе мектептерде, оқу орындарында, сондай-ақ әлеуметтік желілерде (кибербуллинг) кездеседі.
Буллингтің негізгі түрлеріне физикалық зорлық-зомбылық (ұру, итеру), психологиялық қысым (қорлау, мазақ ету, қорқыту), әлеуметтік оқшаулау (ортадан шеттету, елемеу) және интернет арқылы қудалау жатады. Мұндай әрекеттер баланың ар-намысына, қадір-қасиетіне нұқсан келтіріп, оның тұлғалық дамуына кері әсер етеді.
Буллингтің салдары өте ауыр болуы мүмкін. Жәбірленуші балада қорқыныш, өзіне деген сенімсіздік, күйзеліс, мазасыздық, депрессия сияқты психологиялық проблемалар пайда болады. Кейбір жағдайларда бұл оқу үлгерімінің төмендеуіне, қоғамнан оқшаулануға, тіпті суицидтік ойлардың туындауына әкелуі мүмкін. Сонымен қатар, буллингке қатысушы агрессор балаларда да мінез-құлықтық ауытқулар қалыптасып, болашақта құқық бұзушылық жасау қаупі артады.
Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес, кәмелетке толмағандардың құқықтары мен қауіпсіздігі мемлекет қорғауында. «Баланың құқықтары туралы» ҚР Заңы әрбір баланың зорлық-зомбылықтан, қатыгез қарым-қатынастан қорғалуына кепілдік береді. Буллинг фактілері анықталған жағдайда білім беру ұйымдары, ата-аналар, қамқоршылық және құқық қорғау органдары бірлесіп алдын алу және тиісті шаралар қолдануы тиіс.
Буллингтің алдын алу үшін мектептерде түсіндіру жұмыстарын жүргізу, психологиялық қолдау көрсету, сенім атмосферасын қалыптастыру және балалардың құқықтық сауаттылығын арттыру маңызды. Әрбір бала өзін қауіпсіз сезінетін орта құру — қоғамның ортақ міндеті.
Ақмола облысының кәмелетке
толмағандар істері жөніндегі
мамандандырылған ауданаралық
сотының аудандық және оларға
теңестірілген сот әкімшісінің бас маманы ӘБУ А.С.
