Бүгінгі таңда Қазақстан Республикасының сот жүйесі заманауи технологиялар мен жаңа тәсілдерді енгізу арқылы әділдікті қамтамасыз етудің тиімділігін арттырып келеді. Сот қызметін цифрландыру, ашықтық пен қолжетімділікті күшейту – басты бағыттардың бірі болып отыр.
Сот жүйесінде соңғы жылдары «Төрелік» ақпараттық жүйесі, «Сот кабинеті» электронды сервисі сияқты платформалар кеңінен қолданылып келеді. Бұл жаңашылдықтар азаматтарға үйден шықпай-ақ арыз-шағым жіберуге, сот отырысының уақытын білуге және процестің барысын бақылауға мүмкіндік береді. Электронды құжат айналымы қағазбастылықты азайтып, процестің жеделдігі мен ашықтығын қамтамасыз етті.
COVID-19 пандемиясы кезеңінде енгізілген онлайн формат қазір тұрақты тәжірибеге айналды. Видеоконференция арқылы өтетін сот процестері шалғай өңірлердегі азаматтар үшін де әділ сотқа қолжетімділікті арттырды. Бұл тәсіл уақыт пен қаржы үнемдеуге септігін тигізіп отыр.
Сот жүктемесін азайту және дауларды бейбіт жолмен шешу мақсатында медиация институты дамып келеді. Татуластыру орталықтары мен медиациялық кабинеттер азаматтарға өзара келісімге келуге мүмкіндік береді. Бұл – қоғамдағы құқықтық мәдениетті көтерудің және әлеуметтік шиеленістерді төмендетудің тиімді тетігі.
Қазіргі таңда сот тәжірибесінде жасанды интеллект элементтері енгізілуде. Мысалы, сот шешімдерінің деректерін талдау арқылы ұқсас істер бойынша бірізді тәжірибе қалыптастыруға болады. Мұндай технологиялар судьяларға шешім қабылдау кезінде қосымша аналитикалық көмек көрсетеді.
Сот отырыстарының бейнежазбаларын жариялау, статистикалық мәліметтер мен шешімдерді ашық платформада орналастыру – қоғам сенімін арттыруға бағытталған маңызды қадам. Бұл – «Ашық сот» қағидатының нақты көрінісі. ⸻ Қорытындылай келе, сот жүйесіндегі жаңашылдықтар – әділдік пен заң үстемдігін қамтамасыз етудің маңызды кепілі. Цифрландыру мен заманауи технологияларды пайдалану сот төрелігінің сапасын арттырып, азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын қорғауда жаңа деңгейге көтеріп отыр.
Қызылорда қаласының ӘҚБ сотының
судьясы О. Абдукаликов
