Каспий теңізінің қазақстандық бөлігі су деңгейінің төмендеуінен ең көп зардап шегіп отыр. «Қазгидромет» РМК деректеріне сүйенсек, теңіздің тайыздану процесі әлі де жалғасып жатыр және алдағы жылдары бұл үрдіс күшеюі мүмкін, деп хабарлайды BAQ.KZ Lada.kz-ке сілтеме жасап.
Мамандардың айтуынша, Каспий деңгейінің төмендеуіне басты екі себеп бар — климаттың өзгеруі мен адам факторына байланысты әсер. Community Climate System Model атты климаттық модельдің RCP4.5 және RCP8.5 сценарийлері бойынша жүргізілген есептерге сәйкес, ғасырдың ортасына қарай теңіз деңгейі тағы екі метрге төмендеуі ықтимал.
«Болжам бойынша, 2050 жылға қарай Каспий теңізінің деңгейі Балтық биіктік жүйесі бойынша –32,4-тен –34 метрге дейін төмендеуі мүмкін», — деп хабарлады Қазгидромет.
Каспий деңгейінің тарихи өзгеру динамикасы:
- 1940–1977 жылдар: деңгей 1,2 метрге түскен (жылына орта есеппен 4 см);
- 1978–1995 жылдар: 2,5 метрге көтерілген (жылына 13 см);
- 1996–2023 жылдар: 1,83 метрге төмендеген (жылына 8 см).
- 2006–2024 жылдар аралығында судың деңгейі тағы 2 метрге азайған.
- 2024 жылы Каспийдің қазақстандық бөлігінде су деңгейі солтүстік-шығыста 22 см-ге, ал шығысында 29 см-ге төмендеген.
Қазгидромет жүргізген ай сайынғы гидрометеорологиялық шолуға сәйкес, 2025 жылдың қыркүйегінде:
- ең жоғары деңгей Иголкинская банка бекетінде – +147 см;
- ең төменгі деңгей Құрық бекетінде – –195 см;
- орташа деңгей – –118 см немесе Балтық жүйесі бойынша –29,18 м болды.
Синоптиктердің айтуынша, Каспийдің тайыздану үрдісі әлі де жалғасуда. Егер бейімделу шаралары қабылданбаса, теңіз маңындағы экожүйелер мен инфрақұрылым ауыр зардаптарға тап болуы мүмкін.
